به گزارش دنیای نفت و قیر، صادرکنندگان قیر خاورمیانه وارد دورهای شدهاند که حمل دریایی محمولهها به اروپا هزینه بیشتری خواهد داشت، زیرا اتحادیه اروپا هزینههای کربنی را مستقیماً به بخش کشتیرانی اعمال میکند. پیامد فوری این مقررات، کاهش تولید پالایشگاهها یا سقوط ناگهانی تقاضای اروپا نیست؛ بلکه ساختار هزینه تحویل محمولههایی را سنگینتر میکند که از خلیج فارس، دریای سرخ، ترکیه و دیگر مبادی خارج از اروپا به بنادر این قاره ارسال میشوند. واردکنندگان، تاجران، مالکان کشتی و پیمانکاران اکنون باید درباره نحوه تقسیم هزینههای کربنی در نرخهای حمل و قراردادهای فروش تصمیم بگیرند. تأمینکنندگانی که فاصله کمتری با اروپا دارند ممکن است در برخی خطوط حمل از مزیت تجاری برخوردار شوند، زیرا میزان انتشار مشمول مقررات به ازای هر تن محصول تحویلی میتواند کمتر باشد.
سامانه تجارت انتشار اتحادیه اروپا اکنون انتشار گازهای گلخانهای کشتیهای تجاری بزرگ را که وارد بنادر منطقه اقتصادی اروپا میشوند، بدون توجه به پرچم کشتی پوشش میدهد. این مقررات تمام انتشار ایجادشده در سفرهای میان بنادر تحت پوشش اروپا و همچنین انتشار کشتی هنگام حضور در این بنادر را شامل میشود. در سفر میان یک بندر اروپایی و بندری خارج از این سامانه، نیمی از انتشار سفر مشمول مقررات است. در مرحله نخست، شرکتهای کشتیرانی موظف بودند برای ۴۰ درصد از انتشار تحت پوشش، مجوز کربنی تحویل دهند و این سهم سپس به ۷۰ درصد رسید. انتشار ایجادشده از سال ۲۰۲۶ به بعد بهطور کامل مشمول الزام تحویل مجوز خواهد بود و از همان سال، متان و اکسید نیتروژن نیز وارد دامنه محاسبات دریایی میشوند. شرکت کشتیرانی باید انتشار خود را پایش کند، گزارش تأییدشده ارائه دهد، مجوزهای لازم را خریداری کند و آنها را از طریق سامانه ثبت اتحادیه اروپا تحویل دهد.
زمانبندی اجرای مقررات، در دوره فعلی انطباق یک مسئله تجاری مشخص ایجاد کرده است. شرکتهای کشتیرانی باید در سال ۲۰۲۶ مجوزهای معادل ۷۰ درصد از انتشار تأییدشده سال ۲۰۲۵ را تحویل دهند و همزمان برای کل انتشار مشمول مقررات در طول سال ۲۰۲۶ نیز تعهد مالی ایجاد کنند. اگرچه تحویل مجوزهای مربوط به بخش دوم در مرحلهای بعد انجام میشود، شرکتهای محتاط باید از هماکنون هزینه آن را برآورد، پوشش، ذخیره یا از مشتری دریافت کنند. به همین دلیل، ممکن است در صورتحساب حمل یک مالیات کربنی واحد و مشخص دیده نشود. این هزینه میتواند بهصورت عوارض سامانه تجارت انتشار، افزایش نرخ پایه حمل، اصلاح فرمول سوخت، محاسبه مجوز برای هر سفر یا پرداخت تکمیلی پس از نهاییشدن گزارشها ظاهر شود.
برای محمولههای قیر، این مسئله از حمل متعارف مواد خشک پیچیدهتر است. قیر معمولاً با نفتکشهای تخصصی دارای مخازن عایق، سامانههای گرمایش با روغن حرارتی، پمپهای اختصاصی و تجهیزات کنترل دما حمل میشود. محموله باید هنگام بارگیری، در طول سفر و زمان تخلیه در شرایطی باقی بماند که قابلیت پمپاژ خود را حفظ کند. نیاز به گرمایش و مدیریت دمای محموله، مصرف انرژی عملیاتی را بالا میبرد. تخصصیبودن ناوگان و محدودیت در حمل محمولههای جایگزین در سفر بازگشت نیز انعطاف برنامهریزی را کاهش میدهد. هزینه انطباق کربنی بر اساس انتشار گازهای گلخانهای مشمول مقررات محاسبه میشود، اما سوخت مصرفشده برای پیشرانش کشتی و حفظ شرایط ایمن محموله، بخشی از ساختار عملیاتی است که در نرخ نهایی حمل منعکس خواهد شد.
این هزینه تنها بر عهده مالکان کشتی باقی نمیماند. مقررات اتحادیه اروپا میپذیرد که در برخی قراردادها، نهادی دیگر خرید سوخت را کنترل میکند یا درباره نوع محموله، مقصد، سرعت و مشخصات سفر تصمیم میگیرد. در چنین شرایطی، شرکت کشتیرانی حق دارد هزینه مرتبط با تحویل مجوزهای انتشار را از آن نهاد مطالبه کند، هرچند مسئولیت قانونی رعایت مقررات همچنان بر عهده شرکت کشتیرانی باقی میماند. این موضوع مالکان، اجارهکنندگان، صاحبان محموله و اپراتورها را به سمت درج بندهای دقیق درباره دادههای انتشار، قیمت مجوز، زمان پرداخت، انحراف از برنامه، زمان انتظار و مسئولیت تصمیمهای عملیاتی سوق میدهد. در نتیجه، مفاد مرتبط با کربن احتمالاً به بخشی ثابت از قراردادهای اجاره سفری کشتیهای قیر و قراردادهای حمل مدتدار تبدیل خواهد شد.
نحوه تقسیم هزینه در قراردادهای CIF و فروش تحویلی اهمیت بیشتری دارد. فروشندهای که مسئول حمل دریایی است ممکن است در مرحله نخست هزینه کربن را بپردازد و سپس آن را از طریق قیمت تحویلشده از خریدار دریافت کند. در معاملاتFOB ، خریدار یا اجارهکننده معرفیشده از سوی او ممکن است مستقیمتر با این هزینه روبهرو شود. قراردادهای بلندمدت تأمین نیز احتمالاً به فرمولهای تعدیل جدید نیاز خواهند داشت، زیرا تعهد خرید مجوز فقط به قیمت سوخت وابسته نیست و میزان انتشار تأییدشده و ارزش روز مجوزهای اتحادیه اروپا را نیز شامل میشود. اگر قراردادی تنها به عوارض سوخت اشاره کرده باشد و درباره مجوزهای انتشار، تراز انطباق FuelEU یا اصلاحات پس از تأیید گزارشها توضیحی ندهد، زمینه اختلاف تجاری ایجاد خواهد شد.
مقررات FuelEU Maritime تعهدی جداگانه ایجاد میکند و جایگزین الزام سامانه تجارت انتشار نیست. این قانون میانگین سالانه شدت گازهای گلخانهای انرژی مصرفشده در کشتیهای تحت پوشش را محدود میکند و استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر و کمکربن را تشویق میکند. نخستین الزام، کاهش ۲ درصدی نسبت به مقدار مرجع قانونی است و در سالهای آینده سختگیرانهتر خواهد شد. شرکتها میتوانند مازاد انطباق مثبت را ذخیره کنند، در محدوده مشخص از دورههای بعد قرض بگیرند یا تراز چند کشتی را با یکدیگر تجمیع کنند. کشتی یا ناوگانی که به شدت انتشار مورد نیاز نرسد، ممکن است مشمول جریمه FuelEU شود. رعایت این قانون میتواند به استفاده از سوخت پاکتر، خرید مازاد انطباق، عضویت در برنامههای تجمیعی، اجرای اقدامات عملیاتی یا پرداخت جریمه نیاز داشته باشد و هر یک از این موارد قابلیت ورود به نرخ حمل را دارند.
ترکیب این مقررات به سود شرکتهایی خواهد بود که کشتیهای کممصرف، دادههای انتشار قابل اتکا، سامانههای قوی خرید سوخت و راهکارهای مناسب برای تأمین انرژی سازگار با مقررات در اختیار دارند. کشتیهای قدیمی ممکن است همچنان از نظر فنی قابل استفاده باشند، اما اگر مصرف بالاتر آنها هزینه مجوز و تعهدات FuelEU را افزایش دهد، برای فعالیت در بازار اروپا جذابیت کمتری خواهند داشت. نفتکشهای جدیدتر قیر با سامانههای پیشران کارآمدتر، عایقبندی بهتر، مدیریت حرارتی پیشرفته یا قابلیت استفاده از دو نوع سوخت ممکن است بهرهبرداری بیشتری به دست آورند. فاصله نرخ حمل میان کشتیهایی که ظرفیت وزنی مشابه دارند اما عملکرد انتشار آنها متفاوت است، میتواند افزایش یابد.
فاصله جغرافیایی نیز اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. در سفر میان یک بندر خارج از اروپا و نخستین بندر مشمول مقررات، نیمی از انتشار تحت پوشش سامانه تجارت انتشار قرار میگیرد. سفر کوتاهتر معمولاً مقدار انتشار مشمول مقررات کمتری ایجاد میکند، هرچند بازده کشتی، سرعت، شرایط جوی، ازدحام و وضعیت عملیاتی نیز تعیینکننده هستند. پالایشگاههای مدیترانه و تأمینکنندگان نزدیکتر به اروپا ممکن است زمانی که قیمت و کیفیت محصول مشابه است، از مزیت برخوردار شوند. تأمینکنندگان خاورمیانه همچنان در ظرفیت تولید، تنوع گرید و توان صادراتی جایگاه مهمی دارند، اما هزینه حمل تعدیلشده با کربن میتواند حاشیه سود فروشهای دوربرد به شمال اروپا را کاهش دهد.
اندازه محموله نیز میتواند به عامل مهم دیگری تبدیل شود. هزینه مجوز در سطح کشتی ایجاد میشود، اما در محاسبات تجاری معمولاً میان تناژ حملشده تقسیم خواهد شد. کشتی کاملاً بارگیریشده میتواند هزینه سفر را بر تعداد بیشتری تن توزیع کند، درحالیکه کشتی با ظرفیت استفادهنشده هزینه بالاتری به ازای هر تن خواهد داشت. محمولههای کوچک، بارگیری جزئی، محدودیتهای بندری و برنامههای تخلیه در چند بندر ممکن است هزینه کربنی بیشتری به ازای هر تن تحویلی ایجاد کنند. خریدارانی که ظرفیت ذخیرهسازی کافی دارند ممکن است محمولههای بزرگتر و یکپارچه را ترجیح دهند، درحالیکه بازارهای کوچکتر با شرایط نامناسبتری در هزینه حمل روبهرو خواهند شد. این وضعیت میتواند استفاده بیشتر از پایانههای منطقهای و برنامهریزی دقیق موجودی را برای کاهش سفرهای مکرر و طولانی تشویق کند.
مدت توقف در بندر نیز نیازمند توجه بیشتری است. انتشار ایجادشده در بنادر تحت پوشش اروپا مشمول سامانه تجارت انتشار است. تأخیر، ازدحام اسکله، ادامه گرمایش محموله و تخلیه ناکارآمد میتواند مصرف سوخت و انتشار ثبتشده برای کشتی را افزایش دهد. قراردادها احتمالاً بیش از گذشته میان مصرف عادی در بندر و انتشار اضافی ناشی از زمان انتظار یا محدودیتهای پایانه تفاوت قائل خواهند شد. در مذاکرات دموراژ، ممکن است مبالغ مرتبط با کربن در کنار هزینههای متعارف زمان توقف مطرح شوند، بهویژه زمانی که سامانههای حفظ دمای محموله باید برای مدت طولانی فعال بمانند.
این مقررات برای همه محمولههای قیر یک افزایش ثابت در کرایه حمل ایجاد نمیکنند. مبلغ نهایی به مصرف کشتی، فاصله سفر، حجم محموله، راهبرد خرید مجوز، نوع سوخت، ساختار اجاره، عملکرد بندر و وضعیت انطباق شرکت با FuelEU وابسته است. ممکن است برخی شرکتها برای حفظ سهم بازار، بخشی از هزینه کربن را بهطور موقت جذب کنند. خریداران نباید هر مبلغ اضافهای را بدون بررسی بپذیرند. آنها به محاسباتی نیاز دارند که بخش مشمول سفر، مصرف واقعی یا برآوردی سوخت، ضرایب انتشار، قیمت مرجع مجوز و روش تقسیم هزینه را مشخص کند.
برای بازار جهانی قیر، مقررات کربنی دریایی اروپا از آن جهت اهمیت دارند که هزینه زیستمحیطی را مستقیماً به جابهجایی محموله متصل میکنند، نه فقط به تولید پالایشگاهی یا اجرای پروژههای راهسازی. نتیجه فوری، پیچیدهترشدن صورتحساب حمل است. در دورههای بعد، این قوانین میتوانند سرمایهگذاری در نفتکشهای تخصصی کممصرف، خرید از منابع نزدیکتر، انتخاب محمولههای بزرگتر، بهبود عملکرد پایانهها و تدوین دقیق مسئولیتهای انتشار در قراردادها را تقویت کنند. صادرات خاورمیانه همچنان برای بسیاری از بازارها ضروری خواهد بود، اما قدرت رقابت آن در اروپا بیش از گذشته بر اساس هزینه تحویلشده همراه با هزینه کربن، در کنار کیفیت، دسترسی و کرایه متعارف سنجیده خواهد شد.
