به گزارش نشریه دنیای نفت و قیر، لایحه‌ای که می‌تواند خریداران بزرگ انرژی روسیه را در معرض تعرفه‌های آمریکا تا سقف ۱۰۰ درصد قرار دهد، پس از تصویب در مجلس نمایندگان آمریکا با رأی ۲۶۲ موافق در برابر ۱۵۹ مخالف در ۱۶ سپتامبر، یک مرحله دیگر به اجرا نزدیک شده است. لایحه «تحریم روسیه و ایران ۲۰۲۶» اکنون از هر دو مجلس کنگره عبور کرده و وارد مرحله ریاست‌جمهوری شده است.
این رأی نسبت به شرایط ماه اوت تحول مهمی محسوب می‌شود، زیرا در آن زمان لایحه از سنا عبور کرده بود اما همچنان به تصویب مجلس نمایندگان نیاز داشت. سنا این مصوبه را در ۷ اوت با رأی ۸۶ موافق در برابر ۱۱ مخالف تصویب کرد و مجلس نمایندگان اکنون نسخه سنا را بدون حذف مقررات اصلی مرتبط با تعرفه انرژی روسیه پذیرفته است.
این لایحه تحریم‌های مرتبط با بخش‌های انرژی، مالی و دفاعی روسیه را گسترش می‌دهد و فعالیت شبکه‌هایی را که به دورزدن تحریم‌ها کمک می‌کنند، از جمله عملیات مرتبط با ناوگان نفتکش‌های موسوم به «ناوگان سایه»، هدف قرار می‌دهد. این مصوبه همچنین بخشی از قوانین تحریمی آمریکا علیه ایران را تمدید می‌کند.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های لایحه برای بازار انرژی، ماده ۱۱۳ است که برای کالاهای وارداتی آمریکا از کشورهایی که شرایط مشخص مرتبط با خرید نفت خام یا گاز روسیه یا تسهیل دورزدن تحریم‌های نفتی روسیه را داشته باشند، تعرفه‌ای تا سقف ۱۰۰ درصد در نظر می‌گیرد.
این ماده به معنی اعمال خودکار تعرفه ۱۰۰ درصدی علیه هر کشوری که نفت روسیه خریداری می‌کند نیست. قرارگرفتن یک کشور در معرض این تعرفه به شرایط مشخص قانونی، از جمله ادامه خریدهای جدید پس از اجرای قانون و جایگاه آن کشور در میان بزرگ‌ترین خریداران انرژی روسیه یا کشورهای تسهیل‌کننده دورزدن تحریم‌ها بستگی دارد.
این موضوع برای هند و چین اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا هر دو کشور در سال‌های اخیر به مقاصد اصلی انرژی روسیه تبدیل شده‌اند. در نتیجه لایحه ریسک تجاری قابل توجهی ایجاد می‌کند، اما نرخ نهایی تعرفه و نحوه برخورد با هر کشور به اجرایی‌شدن قانون و تصمیم‌های بعدی در چارچوب آن بستگی خواهد داشت.
تا ۱۷ سپتامبر مرحله ریاست‌جمهوری این لایحه هنوز تکمیل نشده بود. دولت آمریکا پیش‌تر از نسخه سنا حمایت کرده و اعلام کرده بود مشاوران رئیس‌جمهور امضای آن را توصیه خواهند کرد، اما تا پیش از تکمیل روند قانونی نمی‌توان تعرفه‌های جدید را اجرایی‌شده تلقی کرد.
هند در نخستین واکنش خود بار دیگر تأکید کرد که امنیت انرژی و دسترسی به منابع متنوع همچنان در اولویت قرار دارند. دولت این کشور اعلام کرد تصمیم‌های مربوط به تأمین انرژی بر اساس شرایط متغیر بازار ادامه خواهد یافت و هم‌زمان برای حفاظت از منافع تجاری و اقتصادی خود اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
دهلی‌نو همچنین اعلام کرده نگرانی خود را درباره پیامدهای احتمالی این قانون بر روابط اقتصادی دو کشور و بازار بین‌المللی انرژی به واشنگتن منتقل کرده است. هند سومین واردکننده بزرگ نفت جهان و یکی از بزرگ‌ترین خریداران نفت خام روسیه محسوب می‌شود و به همین دلیل تغییرات جدید سیاست آمریکا می‌تواند برای بخش پالایش این کشور اهمیت زیادی داشته باشد.
با این حال در شرایط فعلی مدرک تأییدشده‌ای وجود ندارد که نشان دهد پالایشگاه‌های هند به دلیل رأی مجلس نمایندگان خرید نفت روسیه را کاهش خواهند داد. همچنین نمی‌توان فرض کرد که آمریکا پس از اجرایی‌شدن قانون بلافاصله حداکثر تعرفه ۱۰۰ درصدی را اعمال خواهد کرد.
اهمیت بازار در حال حاضر بیشتر به افزایش عدم اطمینان درباره اقتصاد خرید نفت روسیه مربوط می‌شود. پالایشگاه‌های هند هنگام تصمیم‌گیری درباره خریدهای آینده باید تخفیف نفت روسیه را در کنار ریسک تجاری احتمالی، هزینه نفت‌های جایگزین، هزینه حمل، بازده پالایشگاهی و امنیت تأمین ارزیابی کنند.
این محاسبه در شرایط فعلی پیچیده‌تر شده است، زیرا پالایشگاه‌های آسیایی هم‌زمان با بازار غیرعادی و پرریسک نفت خام روبه‌رو هستند. اختلال در مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس عدم اطمینان درباره لجستیک نفت خاورمیانه را افزایش داده و اکنون سیاست جدید آمریکا نیز ریسک بیشتری به دسترسی به نفت روسیه اضافه کرده است.
اگر این قانون در نهایت موجب تغییر تقاضای هند برای نفت روسیه شود، اثر آن می‌تواند فراتر از روابط دو کشور باشد. اختلاف قیمت نفت روسیه با سایر گریدها، مسیر نفتکش‌ها، انتقال محموله میان کشتی‌ها و رقابت برای خرید نفت جایگزین از خاورمیانه، آمریکا و سایر مناطق می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد.
پیامد نهایی همچنین به نحوه تغییر مسیر نفت روسیه بستگی خواهد داشت. کاهش خرید یک کشور لزوماً به معنای حذف همان حجم نفت از بازار جهانی نیست، زیرا در صورت وجود خریدار، امکان حمل و سازوکار پرداخت، محموله‌ها می‌توانند با تخفیف بیشتر به بازارهای دیگری منتقل شوند.
جایگزینی نفت روسیه برای پالایشگاه‌های هند نیز محاسبات اقتصادی خاص خود را دارد. گریدهای جایگزین ممکن است از نظر قیمت، هزینه حمل، بازده فرآورده‌ها و عملکرد پالایشگاه متفاوت باشند و بنابراین نمی‌توان اثر تغییر خوراک را فقط با مقایسه قیمت اسمی نفت خام اندازه‌گیری کرد.
در همین نقطه این تحول برای بازار قیر و آسفالت نیز اهمیت پیدا می‌کند. تولید قیر پالایشگاه‌های هند تا حدی به نوع نفت خام مصرفی، ساختار پالایشگاه، شرایط اقتصادی فرآوری و نحوه تخصیص مواد سنگین باقی‌مانده وابسته است و تغییر قابل توجه در منابع نفت خام می‌تواند در ادامه بر اقتصاد تولید قیر اثر بگذارد.
با این حال تاکنون هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد رأی مجلس نمایندگان آمریکا تولید یا عرضه صادراتی قیر هند را تغییر داده است. بنابراین نسبت‌دادن کاهش یا افزایش تولید قیر به این مصوبه در شرایط فعلی با داده‌های موجود قابل اثبات نیست.
اثر کوتاه‌مدت محتمل‌تر برای بازار قیر از مسیر تغییر اختلاف قیمت نفت‌های خام، هزینه خوراک پالایشگاه، مسیر نفتکش‌ها و هزینه حمل منتقل می‌شود. اگر نفت روسیه از نظر تجاری برای پالایشگاه‌های هند جذابیت کمتری پیدا کند، تغییر منابع خرید می‌تواند ابتدا هزینه خوراک پالایشگاه را تغییر دهد و اثر احتمالی بر حجم تولید قیر در مراحل بعدی مشخص شود.
تغییر جریان نفت روسیه همچنین می‌تواند بازار حمل دریایی را تحت تأثیر قرار دهد. جابه‌جایی مناطق بارگیری و تغییر مسافت سفرها بر تقاضای نفتکش، مدت سفر و هزینه حمل اثر می‌گذارد و ممکن است به‌طور غیرمستقیم ظرفیت حمل موجود در بازار انرژی آسیا را تغییر دهد.
با این حال حرکت نفتکش‌های حامل نفت خام نباید با حمل تخصصی قیر یکسان در نظر گرفته شود. قیر فله به کشتی‌های گرم‌شونده و تجهیزات اختصاصی نیاز دارد و تغییر مسیر نفت خام لزوماً به همان میزان دسترسی به کشتی‌های حمل قیر را افزایش یا کاهش نمی‌دهد.
مرحله تعیین‌کننده بعدی، تکمیل روند قانونی در آمریکا و سپس جزئیات اجرای مصوبه خواهد بود. پس از آن مشخص می‌شود کدام کشورها در دسته‌های تعیین‌شده قانون قرار می‌گیرند، چه نرخ‌هایی اعمال می‌شود و استفاده از اختیارات مربوط به معافیت یا سایر سازوکارها چه اثری بر اجرای عملی آن خواهد داشت.
آمار واقعی خرید پالایشگاه‌های هند نیز اهمیت زیادی خواهد داشت. تغییر در حجم سفارش نفت روسیه، واردات واقعی و ترکیب نفت خام پالایشگاه‌ها شواهد دقیق‌تری از اثر بازار ارائه خواهد کرد تا صرفاً مواضع سیاسی و دیپلماتیک.
تا زمانی که این شاخص‌ها تغییر نکنند، تحول فعلی باید بیشتر به‌عنوان افزایش قابل توجه ریسک سیاستی دیده شود و نه نشانه‌ای از اختلال فوری در نفت روسیه یا عرضه قیر هند. تصویب مجلس نمایندگان یکی از موانع مهم قانونی را برداشته، اما پیامد تجاری نهایی به نحوه اجرای قانون و واکنش خریداران بزرگ انرژی بستگی دارد.
برای بازار قیر آسیا، مسئله فعلاً یک شوک تأییدشده عرضه نیست، بلکه احتمال دشوارتر یا پرهزینه‌ترشدن یکی دیگر از منابع مهم خوراک پالایشگاه‌های منطقه است. در شرایطی که لجستیک نفت خلیج فارس نیز تحت فشار قرار دارد، افزایش عدم اطمینان درباره نفت روسیه متغیر دیگری به اقتصاد پالایشگاه‌های آسیایی اضافه می‌کند.
