به گزارش نشریه دنیای نفت و قیر، بازار قیر چین در ماه سپتامبر به روند صعودی خود ادامه داده و قیمت در بخش جلویی بازار دوباره از محدوده ۵۴۰۰ یوان به ازای هر تن عبور کرده است؛ آن هم در شرایطی که قیمت نفت خام در پایان هفته کاهش یافت. در این مرحله، کاهش موجودی‌ها و افزایش برداشت بخش راه‌سازی بیش از گذشته از بازار حمایت می‌کنند و حرکت قیمت قیر دیگر صرفاً تابع نفت خام نیست.
یکی از شاخص‌های پیوسته بازار چین در ۱۸ سپتامبر قیمت ۵۴۳۲ یوان به ازای هر تن را نشان می‌داد، در حالی که همین شاخص در اول سپتامبر ۴۷۶۴ یوان بود. مقایسه یکسان این دو نقطه نشان می‌دهد قیمت در کمتر از سه هفته حدود ۱۴ درصد افزایش یافته است.
روند صعودی البته بدون نوسان نبوده است. قیمت در هفته دوم سپتامبر از محدوده ۵۰۰۰ یوان عبور کرد، در ۱۵ سپتامبر به ۵۴۴۱ یوان رسید و در ادامه هفته نیز بخش عمده این افزایش را حفظ کرد.
نکته مهم‌تر در روزهای اخیر، فاصله گرفتن رفتار قیر از نفت خام است. در ۱۹ سپتامبر نفت خام برنت (Brent) حدود ۱.۲ درصد و WTI نزدیک به ۱.۹ درصد کاهش یافت، اما شاخص قیر چین همچنان در محدوده ۵۴۳۲ یوان باقی ماند و در همان روز افزایش قیمت را ثبت کرد.
این رفتار نشان می‌دهد عوامل داخلی بازار چین اکنون نقش پررنگ‌تری دارند. مقدار محصول موجود در پالایشگاه‌ها و انبارهای تجاری، همراه با افزایش برداشت برای پروژه‌های راه‌سازی در فصل پاییز، بخشی از فشار ناشی از کاهش نفت خام را خنثی کرده است.
آمار موجودی‌ها این وضعیت را به‌خوبی نشان می‌دهد. تا ۱۷ سپتامبر موجودی قیر در پالایشگاه‌های چین به حدود ۴۵۱ هزار تن رسیده بود که نسبت به هفته قبل ۹.۶ درصد و نسبت به سال گذشته ۳۳.۶ درصد کاهش نشان می‌دهد.
کاهش موجودی خارج از پالایشگاه‌ها حتی شدیدتر بوده است. حجم موجود در انبارهای تجاری و بازار به حدود ۵۶۹ هزار تن رسیده که طی یک هفته ۱۳.۵ درصد پایین آمده و نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۶۴.۵ درصد کاهش یافته است.
کاهش موجودی به‌ویژه در شمال چین، شاندونگ، شرق کشور و بخش‌هایی از مناطق شمال‌غربی محسوس بوده است. توقف مقطعی یا کاهش تولید در بعضی پالایشگاه‌ها از یک سو و خرید مصرف‌کنندگان برای پروژه‌های راه از سوی دیگر باعث شده خروج محصول از انبارها سرعت بگیرد.
با این حال نباید یک قیمت را به کل بازار چین تعمیم داد. بازار فیزیکی قیر در این کشور منطقه‌ای است و قیمت نهایی به مبدأ پالایشگاه، گرید، هزینه حمل و میزان موجودی محلی بستگی دارد.
قیمت‌های اخیر برای قیر جاده‌ای در برخی بازارهای غربی از حدود ۵۲۰۰ یوان آغاز شده و در بخش‌هایی از مرکز، جنوب‌غرب و شرق چین از ۶۰۰۰ یوان نیز عبور کرده است. قیمت پیشنهادی برخی پالایشگاه‌ها برای AH-70 و گریدهای مشابه حتی به محدوده ۷۰۰۰ یوان و بالاتر رسیده است.
بنابراین قراردادهای آتی جهت بازار را به‌خوبی نشان می‌دهند، اما نمی‌توان آنها را معادل یک قیمت نقدی واحد برای سراسر چین دانست. فاصله میان مناطق و پالایشگاه‌ها همچنان قابل توجه است.
رابطه قیر و نفت کوره نیز یکی دیگر از نکات مهم بازار است. در ۱۹ سپتامبر قیمت بخش جلویی بازار نفت کوره حدود ۴۲۹۷ یوان به ازای هر تن بود، در حالی که قیر در محدوده ۵۴۳۲ یوان قرار داشت و اختلاف میان دو محصول به حدود ۱۱۳۵ یوان رسید.
این اختلاف برای پالایشگاه‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا قیر و نفت کوره برای بخشی از مواد سنگین پالایشگاهی، از جمله باقی‌مانده تقطیر در خلأ، با یکدیگر رقابت می‌کنند. زمانی که ارزش اقتصادی قیر نسبت به نفت کوره بالا می‌رود، انگیزه پالایشگاه برای اختصاص بخشی از این مواد به تولید قیر بیشتر می‌شود، هرچند محدودیت‌های عملیاتی اجازه نمی‌دهد تولید بلافاصله و در همه پالایشگاه‌ها افزایش پیدا کند.
برخی واحدهای چین در ماه سپتامبر الگوی تولید خود را تغییر داده‌اند. تعدادی از پالایشگاه‌ها دوباره تولید قیر را آغاز کرده یا بخشی از ظرفیت خود را به این محصول اختصاص داده‌اند، در حالی که فعالیت برخی دیگر همچنان مقطعی یا پایین‌تر از ظرفیت معمول باقی مانده است.
در نتیجه رشد قیمت الزاماً به معنی ورود سریع حجم زیادی از قیر جدید به بازار نیست. نوع خوراک در دسترس، ساختار پالایشگاه، برنامه تعمیرات و جذابیت اقتصادی نفت کوره همچنان تعیین می‌کنند چه میزان محصول اضافی واقعاً در اختیار خریداران قرار گیرد.
در سمت تقاضا نیز شرایط نسبت به ماه‌های قبل مساعدتر شده است. پروژه‌های راه و زیرساختی در شرق و جنوب چین وارد دوره فعال‌تری شده‌اند و برداشت قیر جاده‌ای معمولی و گریدهای اصلاح‌شده افزایش یافته است.
این روند در شرایطی رخ می‌دهد که بخش‌های دیگری از اقتصاد چین، به‌ویژه املاک و سرمایه‌گذاری گسترده، همچنان ضعیف هستند. بنابراین افزایش قیمت فعلی را بهتر است نتیجه ترکیب تقاضای بخش راه، موجودی پایین و محدودیت عرضه دانست و نه نشانه رونق عمومی ساخت‌وساز در چین.
این تفاوت برای مسیر بعدی قیمت اهمیت دارد. اگر مصرف پروژه‌های راه در سطح فعلی باقی بماند و موجودی پالایشگاه‌ها و انبارهای تجاری دوباره افزایش پیدا نکند، قیر می‌تواند حتی در صورت کاهش بیشتر نفت خام نیز در سطوح بالا باقی بماند.
در مقابل، افزایش تولید پالایشگاه‌ها می‌تواند این تعادل را تغییر دهد. بهبود دسترسی به خوراک، بازگشت واحدهای بیشتر به مدار یا کندشدن تقاضای پروژه‌ها می‌تواند موجودی‌ها را دوباره افزایش دهد و فشار قیمتی را کاهش دهد.
تحولات چین برای بازار منطقه نیز اهمیت دارد. در ماه‌های اخیر محموله‌های چینی به یکی از گزینه‌های جایگزین خریداران آسیایی در زمان محدودشدن عرضه سنگاپور و کره جنوبی تبدیل شده‌اند، اما افزایش قیمت داخلی می‌تواند جذابیت صادرات این محموله‌ها را کاهش دهد.
این موضوع در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا صادرات سنگاپور به‌شدت کاهش یافته و عرضه آزاد آن محدود است، در حالی که برخی تولیدکنندگان کره جنوبی نیز با مشکلات خوراک روبه‌رو بوده‌اند. اگر فروش داخلی برای تولیدکنندگان چینی سودآورتر شود، حجم کمتری ممکن است با قیمت رقابتی در اختیار بازار صادراتی قرار گیرد.
بنابراین مهم‌ترین پیام بازار چین فقط عبور قیمت از ۵۴۰۰ یوان نیست. قیر در شرایطی ارزش خود را حفظ کرده که نفت خام عقب‌نشینی کرده، موجودی‌ها به‌سرعت کاهش یافته‌اند و برداشت بخش راه‌سازی همچنان ادامه دارد.
در هفته‌های آینده، روند موجودی احتمالاً یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها خواهد بود. اگر ذخایر پالایشگاهی و تجاری باز هم کاهش پیدا کنند و پروژه‌های راه مصرف خود را حفظ کنند، بازار قیر چین می‌تواند بدون نیاز به افزایش تازه قیمت جهانی نفت همچنان در وضعیت فشرده باقی بماند.
