به گزارش دنیای نفت و قیر، بازار جهانی سوخت مورد استفاده در کشتیها در آغاز سال ۲۰۲۶ با تحولی مهم روبهرو شد؛ افزایش صادرات نفت کوره از برزیل به بنادر جنوبشرق آسیا موجب شد فشار ناشی از تنشهای ژئوپلیتیکی بر عرضه سوخت دریایی تا حدی کاهش یابد. این روند که از پایانههای نفتی برزیل در سواحل اقیانوس اطلس آغاز شد، به سرعت در مراکز اصلی تأمین سوخت کشتیها در سنگاپور و مالزی دیده شد. در ماههای گذشته شرکتهای کشتیرانی در این منطقه با نوسان شدید قیمت سوخت روبهرو بودند، اما ورود محمولههای بیشتر از آمریکای جنوبی موجب شد سطح ذخایر افزایش پیدا کند و شرایط خرید برای خطوط حملونقل دریایی قابل پیشبینیتر شود. این تحول نهتنها برای بنادر آسیایی اهمیت دارد بلکه بر مسیرهای تجاری جهانی از خلیج فارس تا اقیانوس آرام نیز اثر میگذارد، زیرا هزینه سوخت یکی از عوامل تعیینکننده در نرخ حمل کالا در جهان به شمار میرود.
برای کشورهای خاورمیانه که سالها تأمینکننده اصلی نفت کوره برای سوخترسانی به کشتیها بودهاند، ورود محمولههای تازه از برزیل به بازار جنوبشرق آسیا نشانهای از تنوع در منابع عرضه است. بنادری مانند فجیره در امارات و بحرین مدتها نقش کلیدی در تأمین سوخت کشتیها در مسیرهای بینالمللی داشتند، اما در ماههای اخیر بخشی از تقاضا به سمت بازار آسیای جنوبشرقی منتقل شده است. معاملهگران انرژی در خلیج فارس گزارش دادهاند که درخواست برای خرید فوری سوخت در برخی هفتهها کاهش یافته، زیرا خریداران ترجیح دادهاند بخشی از نیاز خود را از مسیرهای جدید تأمین کنند. این تغییر همزمان با دورهای رخ داده که درگیریهای نظامی و تنشهای سیاسی در برخی مناطق جهان باعث اختلال در جریان سنتی تجارت انرژی شده بود و هزینه حملونقل دریایی را افزایش داده بود.
افزایش عرضه از برزیل تا حد زیادی نتیجه برنامه بهینهسازی پالایشگاههای این کشور در سالهای اخیر است. شرکتهای پالایشی برزیل با توسعه واحدهای فرآوری باقیماندههای سنگین نفت خام توانستند حجم بیشتری از فرآوردههای سنگین تولید کنند. این مواد اکنون به عنوان کالایی قابل صادرات وارد بازار جهانی شده است. بر اساس آمار منتشر شده از سوی بنادر سانتوس و سوآپ، در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از یک میلیون تن نفت کوره از این کشور به مقصد بنادر آسیایی ارسال شده است. بخش عمده این محمولهها در مخازن ذخیرهسازی سنگاپور، جوهور در مالزی و بندر کلانگ (Port Klang) تخلیه شدهاند؛ مناطقی که به عنوان مهمترین مراکز تأمین سوخت کشتیها در جنوبشرق آسیا شناخته میشوند.
افزایش موجودی در این بنادر باعث شد فاصله قیمتی میان انواع مختلف سوخت کشتیها کمتر شود. در دورهای که عرضه محدود بود، اختلاف قیمت میان نفت کوره با گوگرد بالا و سوختهای کمگوگرد به شکل قابل توجهی افزایش یافته بود. ورود محمولههای جدید از برزیل به پالایشگاهها و تأسیسات اختلاط سوخت کمک کرد ترکیبهای مناسب برای کشتیها با هزینه کمتری تولید شود. این روند به شرکتهای کشتیرانی اجازه داد برنامهریزی سوختگیری خود را با اطمینان بیشتری انجام دهند و از پرداخت هزینههای اضافی ناشی از کمبود عرضه جلوگیری کنند.
افزون بر تأثیر مستقیم بر بازار سوخت کشتیها، افزایش جریان نفت کوره برزیل پیامدهایی برای بازار قیر نیز به همراه دارد. بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد استفاده در تولید قیر از باقیماندههای سنگین پالایش نفت به دست میآید. زمانی که عرضه این مواد محدود شود، تولید قیر نیز با دشواری مواجه میشود و هزینه پروژههای راهسازی افزایش مییابد. بسیاری از پروژههای عمرانی در آسیا و خاورمیانه با افزایش هزینه مواد اولیه روبهرو شدند، زیرا مقدار کافی از این مواد در دسترس نیست. ورود محمولههای جدید از برزیل باعث شد برخی واحدهای فرآوری در جنوبشرق آسیا بتوانند خوراک لازم برای تولید قیر را با ثبات بیشتری تهیه کنند.
کشورهایی مانند تایلند، اندونزی و فیلیپین که در حال اجرای پروژههای گسترده توسعه جادهها هستند از این وضعیت بهره بردهاند. در خاورمیانه نیز بازار قیر که به شدت به جریان صادرات پالایشگاهها وابسته است نشانههایی از آرامتر شدن قیمتها نشان داده است. فعالان صنعت ساختوساز در عمان و امارات اعلام کردهاند که دسترسی پایدارتر به مواد اولیه پالایشی به آنها اجازه داده برنامههای تعمیر و توسعه شبکههای جادهای را با اطمینان بیشتری دنبال کنند.
در همین حال، افزایش صادرات برزیل به آسیا بخشی از راهبرد اقتصادی این کشور برای حضور فعالتر در تجارت انرژی جهانی به شمار میرود. وزارت معادن و انرژی برزیل در سالهای اخیر تلاش کرده از ظرفیت پالایشگاهی کشور برای افزایش صادرات فرآوردهها استفاده کند. بازار اروپا به دلیل قوانین سختگیرانه زیستمحیطی تقاضای محدودی برای نفت کوره سنگین دارد، در حالی که آسیا همچنان بزرگترین مصرفکننده سوخت دریایی در جهان است. همین موضوع باعث شده شرکتهای بازرگانی برزیلی تمرکز بیشتری بر بازارهای آسیایی داشته باشند.
دادههای منتشر شده از سوی اداره انرژی سنگاپور نشان میدهد فروش سوخت کشتیها در این بندر در ماه مارس ۲۰۲۶ نسبت به ماه قبل حدود شش درصد افزایش یافته است. بخشی از این رشد به دلیل ورود محمولههای تازه از آمریکای جنوبی بوده است. در مالزی نیز بنادر جوهور و بندر کلانگ افزایش فعالیت در تأسیسات سوخترسانی را گزارش کردهاند. همزمان فاصله قیمتی میان سوختهای مختلف کشتیها نسبت به ابتدای سال حدود ۴۵ دلار در هر تن کاهش یافته است که نشانهای از آرامتر شدن بازار محسوب میشود.
در بخش حملونقل دریایی نیز این تغییرات به سرعت احساس شده است. برخی خطوط کشتیرانی که در گذشته ترجیح میدادند در خاورمیانه سوختگیری کنند اکنون برنامه توقف در سنگاپور را افزایش دادهاند. دلیل این انتخاب ترکیبی از دسترسی بهتر به سوخت و ثبات بیشتر قیمتها است. با این حال تحلیلگران معتقدند این روند به معنای کاهش اهمیت بنادر خاورمیانه نیست، بلکه بیشتر به معنای توزیع متوازنتر منابع عرضه در بازار جهانی است.
در کنار بازار سوخت کشتیها، ارتباط میان صادرات نفت کوره و تولید قیر توجه کارشناسان صنعت انرژی را جلب کرده است. باقیماندههای سنگین پالایشگاهی که برای تولید سوخت دریایی استفاده میشوند میتوانند در تولید قیر نیز کاربرد داشته باشند. زمانی که جریان این مواد در بازار جهانی افزایش یابد، تولیدکنندگان قیر در مناطق مختلف امکان برنامهریزی بلندمدتتری پیدا میکنند. این موضوع برای کشورهایی که در حال توسعه زیرساختهای حملونقل هستند اهمیت زیادی دارد.
برخی شرکتهای مهندسی در آسیا در حال بررسی امکان استفاده از مواد اولیه پالایشگاهی وارد شده از برزیل برای تولید انواع مختلف قیر مورد استفاده در پروژههای جادهای هستند. این روند میتواند در سالهای آینده همکاریهای صنعتی میان برزیل و کشورهای آسیایی را گسترش دهد. همچنین انتظار میرود افزایش تجارت این مواد به تقویت ارتباطات تجاری میان آمریکای جنوبی و بازارهای آسیایی کمک کند.
به طور کلی افزایش صادرات نفت کوره از برزیل به جنوبشرق آسیا موجب شده بازار سوخت کشتیها که در ماههای گذشته تحت فشار تنشهای ژئوپلیتیکی قرار داشت به وضعیت باثباتتری نزدیک شود. این جریان تازه عرضه نه تنها به کاهش نوسان قیمتها کمک کرده بلکه به صنایع وابسته مانند تولید قیر و پروژههای راهسازی نیز امکان برنامهریزی دقیقتر داده است. با توجه به قراردادهای حملونقل دریایی که برای ماههای آینده امضا شدهاند، انتظار میرود حضور محمولههای برزیلی در بنادر آسیایی در ادامه سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته باشد.
