به گزارش دنیای نفت و قیر، تنشهای جهانی در حوزه انرژی طی مدت اخیر شدت بیشتری پیدا کرده و همزمان با عمیقتر شدن درگیری در خاورمیانه، نشانههای تازهای از فشار بر اقتصادهای صنعتی مشاهده میشود. یکی از روشنترین نمونهها در بخش تولید اروپا و بهویژه در صنعت آلمان دیده میشود؛ جایی که شاخصهای اعتماد کسبوکار روند نزولی محسوسی را ثبت کرده و نگرانی درباره ثبات فعالیتهای تولیدی افزایش یافته است. همزمان، تنگنای عرضه نفت و فرآوردههای مرتبط با آن موجب شده صنایعی که به مشتقات نفتی متکی هستند، از جمله صنایع مرتبط با قیر و پروژههای ساختوساز، با محدودیتهای بیشتری مواجه شوند.
بر اساس دادههای جدید منتشرشده توسط مؤسسه Ifo (Information and Research)، احساس اطمینان در میان شرکتهای فعال در صنعت شیمی آلمان در مدت اخیر بهشدت تضعیف شده است. شاخص ارزیابی وضعیت کسبوکار این صنعت کاهش قابل توجهی را نشان میدهد و بسیاری از شرکتها نسبت به توان ادامه فعالیت در شرایط افزایش مداوم هزینههای انرژی و نامشخص بودن روند تأمین مواد اولیه ابراز نگرانی کردهاند. این کاهش اعتماد با وضعیت ژئوپولیتیک در خاورمیانه ارتباط مستقیم دارد و شرکتها نسبت به تداوم این شرایط در بازه زمانی طولانی هشدار میدهند. فعالان صنعت اعلام کردهاند که در زمینه دسترسی پیوسته به مواد اولیه، بهویژه خوراکهای کلیدی مانند نفتا، میزان اطمینان کاهش یافته و هزینهپذیری تولید تحت فشار قرار گرفته است. این اختلالها در نهایت به بخشهایی مانند تولید قیر نیز منتقل میشود، زیرا این بخشها به ثبات زنجیره تأمین نفت خام وابستگی مستقیم دارند.
کارشناسان مؤسسه Ifo تأکید کردهاند که تشدید بیثباتی در منطقه خاورمیانه اکنون اثر مستقیم بر صنعت تولید در آلمان گذاشته است. صنعت این کشور بهطور گسترده به نفت خام و گاز طبیعی متکی است؛ نه فقط بهعنوان منبع انرژی، بلکه بهعنوان مواد اولیه برای بسیاری از فرایندهای تولید. افزایش قیمت انرژی، شرکتها را در دو سطح تحت فشار قرار داده است: نخست افزایش هزینههای عملیاتی و دوم تغییرات در تقاضای صنایع پاییندست. این فشارها در بخشهای دیگر نیز دیده میشود، از جمله زیرساختهای عمرانی که در آنها مصرف قیر نقش مهمی دارد و بنابراین دچار هزینههای بالاتر و اختلال در تأمین شدهاند.
همزمان، تحولات اخیر در مسیرهای حملونقل از طریق تنگه هرمز شرایط را پیچیدهتر کرده است. این مسیر دریایی یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال نفت، گاز طبیعی و محصولات پتروشیمی در سطح جهان به شمار میرود. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که تغییر در وضعیت امنیتی این منطقه موجب افزایش هزینههای حملونقل و کاهش قابلیت پیشبینی در زمانبندی تحویل شده است. این وضعیت باعث شده بازار جهانی مواد با کمبودهای مقطعی روبهرو شود و قیمت نفت و قیر و پلاستیکها به سطوحی برسد که طی چند سال اخیر کمتر مشاهده شده بود. برای شرکتهایی که به این مواد برای تولید کالاهای صنعتی وابستهاند، فشار جدیدی در حوزه تأمین ایجاد شده است. چنین وضعیتی در بازار قیر نیز قابل مشاهده است، زیرا وابستگی این محصول به ظرفیت پالایشگاهها و جریان ثابت نفت خام موجب میشود هر اختلال ژئوپولیتیک تأثیر مستقیم بر قیمت و موجودی آن بگذارد.
تحلیلگران صنعتی اعلام کردهاند که بسیاری از شرکتهای آلمانی در ماههای اخیر فضای محدودی برای ایجاد سازگاری با افزایش هزینهها داشتهاند. کاهش ناگهانی اعتماد کسبوکار و محدودشدن حاشیه سود موجب شده برخی شرکتها احتمال کاهش تعداد کارکنان را مطرح کنند؛ اقدامی که میتواند پیامدهای ساختاری بلندمدت ایجاد کند. همچنین هشدار داده شده است که اگر روند نوسان قیمت انرژی و اختلال در تأمین مواد اولیه ادامه یابد، برخی واحدهای تولیدی ممکن است ناچار به کاهش ظرفیت یا توقف موقت عملیات شوند.
در کنار مشکلات صنعت آلمان، گزارشهایی درباره آسیب رسیدن به مجموعهای از تأسیسات زیربنایی در خاورمیانه منتشر شده که موجب افزایش نگرانی درباره امنیت زیرساختهای این منطقه شده است. برخی حملات اخیر به بخشهایی از شبکههای آب، برق و تأسیسات پایه نشان دادهاند که حساسیت این زیرساختها بالاست. یکی از موارد مهم، آسیب به یک مرکز تولید برق و آبشیرینکن در کویت بود؛ تأسیساتی که بخش بزرگی از تأمین آب آشامیدنی محلی به آن وابسته است. بروز چنین اختلالهایی موجب افزایش نگرانی درباره امنیت پالایشگاهها و واحدهای پتروشیمی منطقه نیز شده، زیرا هرگونه آسیب احتمالی به این واحدها اختلالی فوری در عرضه جهانی نفت و قیر ایجاد میکند. آسیبپذیری این مجموعهها نشان میدهد دورهای از بیثباتی ممکن است ادامه یابد و ارزیابی ریسک برای شرکتها پیچیدهتر شود. این وضعیت میتواند موجب افزایش هزینههای بیمه حملونقل و افزایش زمان لازم برای دریافت محمولههای حیاتی شود.
این مجموعه تحولات در بازارهای مالی نیز بازتاب داشته است. قیمت انرژی و کالاهای اساسی طی روزهای اخیر نوسان قابل توجهی را تجربه کرده و بخشی از این نوسان ناشی از عدم اطمینان نسبت به روند حملونقل دریایی در تنگه هرمز است. هرگونه مختل شدن جریان حملونقل در آن، اثراتی سریع بر میزان عرضه، هزینه بیمه دریایی و برنامهریزی لجستیکی دارد. علاوه بر انرژی، جریان تجارت کودهای شیمیایی نیز ممکن است با اختلال روبهرو شود که این موضوع برای برخی مناطق در آسیا و آفریقا که به واردات این کالاها وابستهاند اهمیت ویژه دارد.
کارشناسان انرژی اشاره کردهاند که تنشهای اخیر خطرات ساختاری جدیدی را برای شبکه تولید جهانی ایجاد کرده است. از آنجا که صنعت انرژی نقشی بنیادی در بخشهای مختلف تولید دارد، هر تغییر در هزینه انرژی و هر اختلال در زنجیره تأمین میتواند بر طیف وسیعی از فعالیتهای صنعتی اثر بگذارد. وابستگی بالای تولید آلمان به واردات مواد خام هیدروکربنی سبب میشود که کوچکترین اختلال در مسیرهای انتقال انرژی از خاورمیانه به افزایش هزینهها و تردید در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری منجر شود. این شرایط برای صنعت قیر نیز اهمیت دارد، زیرا تولید آن بهطور مستقیم تحت تأثیر ثبات پالایشگاهها و حجم ورودی نفت خام قرار دارد.
در نهایت، در چنین شرایطی، فشارهای ناشی از تنش ژئوپولیتیک، نوسان قیمت انرژی، اختلال در مسیرهای حملونقل و کاهش اعتماد صنعتی همزمان در حال اثرگذاری بر بازارهاست. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که در صورت تداوم روند کنونی، صنایع تولیدی در چندین منطقه ممکن است با چالشهای بیشتری در زمینه هزینههای عملیاتی، تأمین مواد و برنامهریزی تولید مواجه شوند. تأثیر این شرایط میتواند در بخشهای مختلف از جمله پروژههای زیرساختی، صنعت خودرو و فعالیتهای وابسته به قیر قابل مشاهده باشد.
