به گزارش نشریه دنیای نفت و قیر، بازار آتی قیر چین در نخستین روز معاملات پس از تعطیلات روز ملی با جهش شدیدی بازگشایی شد و قرارداد اصلی قیر در بورس آتی شانگهای طی معاملات صبح بیش از ۷ درصد افزایش یافت، در حالی که موجودی قیر پالایشگاه‌های چین در طول تعطیلات به شکل محسوسی افزایش پیدا کرد. این اختلاف میان بازار آتی و شاخص‌های بازار فیزیکی نشان می‌دهد جهش ۸ اکتبر بیش از آنکه اثبات‌کننده شکل‌گیری یک کمبود فیزیکی تازه در چین باشد، بازقیمت‌گذاری سریع ریسک‌های انرژی پس از یک هفته تعطیلی بازار را منعکس می‌کند.
بورس آتی شانگهای از اول تا هفتم اکتبر به مناسبت تعطیلات روز ملی بسته بود و معاملات را در ۸ اکتبر دوباره آغاز کرد. قیر هم‌زمان با مجموعه گسترده‌ای از قراردادهای انرژی و پتروشیمی با افزایش شدید بازگشایی شد و تا حدود ساعت ۹:۵۸ صبح، قرارداد اصلی آن تقریباً ۷ درصد رشد کرد و به حدود ۵٬۴۵۳ یوان در هر تن رسید. تا پایان معاملات صبح نیز رشد قیر بیش از ۷ درصد باقی ماند، در حالی که قرارداد اصلی نفت کوره بیش از ۱۶ درصد، نفت کوره کم‌گوگرد بیش از ۹ درصد و نفت خام چین نزدیک به ۷ درصد افزایش یافت.
حرکت هم‌زمان نفت کوره، نفت خام، گاز مایع، محصولات پتروشیمی و قیر نشان می‌دهد جهش قیر بخشی از یک بازقیمت‌گذاری گسترده در مجموعه انرژی چین بوده است و نمی‌توان آن را به‌تنهایی نشانه‌ای از کمبود قیر دانست. بازارهای چین طی هفت روز تعطیلی امکان واکنش به تحولات بین‌المللی انرژی، کشتیرانی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی را نداشتند و بخشی از این تغییرات را در نخستین روز بازگشایی به‌صورت یکجا در قیمت‌ها منعکس کردند.
مقررات معاملاتی ویژه دوره تعطیلات نیز امکان حرکت بزرگ‌تری را برای قیر فراهم کرده بود. بورس شانگهای دامنه نوسان معاملات آتی قیر را در چارچوب ترتیبات کنترل ریسک تعطیلات به مثبت و منفی ۱۲ درصد افزایش داده بود و در نتیجه قراردادها فضای کافی برای جذب یک تعدیل بزرگ در روز بازگشایی داشتند. این موضوع جهت صعودی بازار را توضیح نمی‌دهد، اما در تحلیل اندازه جهش بیش از ۷ درصدی باید در نظر گرفته شود.
بازار فیزیکی در همان روز حرکت بسیار متفاوتی نشان داد. میانگین قیمت قیر سنگین جاده‌ای در بازار داخلی چین تا ظهر ۸ اکتبر حدود ۶٬۴۱۱ یوان در هر تن اعلام شد که فقط ۴ یوان یا تقریباً ۰.۱ درصد بالاتر از سطح ۶٬۴۰۷ یوانی پیش از تعطیلات قرار داشت. قیمت‌های منطقه‌ای نیز به‌صورت یکپارچه افزایش پیدا نکردند و در حالی که برخی بازارهای جنوبی قیمت‌های بالاتری اعلام کردند، در مناطق دیگر نرخ‌ها ثابت ماندند یا حتی کاهش یافتند.
همین واگرایی یکی از مهم‌ترین پیام‌های بازار فعلی را نشان می‌دهد. معامله‌گران بازار آتی پس از یک هفته تعطیلی، ریسک انرژی و عرضه را با سرعت زیادی در قیمت‌ها وارد کردند، اما قیمت‌های واقعی پالایشگاهی و بازار نقدی هنوز افزایش مشابهی را تأیید نکرده‌اند. بنابراین در شرایط فعلی نمی‌توان رشد بازار آتی را معادل رشد واقعی قیمت تمام محموله‌های فیزیکی چین در نظر گرفت.
داده‌های موجودی پالایشگاه‌ها این تفاوت را آشکارتر می‌کنند. موجودی قیر تولیدکنندگان چین در ۸ اکتبر به حدود ۴۲۰ هزار تن رسید و نسبت به ۳۷۵ هزار تن در ۲۸ سپتامبر حدود ۴۵ هزار تن افزایش یافت. این تغییر معادل رشد ۱۲ درصدی موجودی طی دوره تعطیلات است و نشان می‌دهد با کاهش سرعت ارسال و تحویل، محصول بیشتری در مخازن پالایشگاه‌ها باقی مانده است.
افزایش موجودی در شمال شرق چین محسوس‌تر بود و حدود ۲۵ هزار تن یا ۵۰ درصد رشد کرد. موجودی شرق و جنوب چین نیز هرکدام حدود ۱۷ هزار تن افزایش یافت. بخشی از پالایشگاه‌ها در طول تعطیلات به تولید ادامه دادند، در حالی که حمل محموله و برداشت خریداران کند شد و تقاضای نهایی عمدتاً به خریدهای ضروری محدود ماند و همین شرایط باعث افزایش موجودی شد.
با این حال، افزایش موجودی به معنی فراوانی قیر در چین نیست. موجودی ۴۲۰ هزار تنی فعلی همچنان حدود ۴۴.۱ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است و نشان می‌دهد بازار سال ۲۰۲۶ در مقایسه با شرایط تاریخی ذخیره بسیار کمتری در اختیار دارد. بنابراین باید گفت دسترسی فیزیکی نسبت به پایان سپتامبر بهتر شده است، نه اینکه محدودیت‌های عرضه سال ۲۰۲۶ کاملاً از بین رفته‌اند.
داده‌های بهره‌برداری پالایشگاه‌ها نیز همین تصویر دوگانه را تأیید می‌کنند. نرخ استفاده از ظرفیت ۷۷ تولیدکننده قیر سنگین جاده‌ای چین در هفته دوم تا هشتم اکتبر به حدود ۲۲.۲ درصد کاهش یافت که ۱.۵ واحد درصد کمتر از هفته قبل و ۱۲.۳ واحد درصد پایین‌تر از مدت مشابه سال گذشته بود. چند پالایشگاه در هفته‌های اخیر تولید قیر را متوقف کردند و برخی واحدهای دیگر نیز سطح تولید خود را کاهش دادند.
چین در نتیجه با ترکیب غیرمعمولی از افزایش موجودی پالایشگاه و نرخ بهره‌برداری پایین وارد دوره پس از تعطیلات شده است. این دو وضعیت با یکدیگر تناقض ندارند، زیرا موجودی از تفاوت میان حجم تولید و میزان برداشت شکل می‌گیرد و تنها به نرخ تولید وابسته نیست. حتی تولید نسبتاً محدود نیز زمانی می‌تواند باعث افزایش موجودی شود که حمل‌ونقل در تعطیلات کاهش یابد و خریداران فقط به اندازه نیاز فوری خود برداشت کنند.
این تفاوت در تشخیص کمبود واقعی اهمیت زیادی دارد. زمانی می‌توان از شکل‌گیری یک کمبود فیزیکی جدی با اطمینان بیشتری سخن گفت که موجودی کاهش یابد، نرخ تولید محدود بماند، پیدا کردن محموله دشوار شود و قیمت نقدی در مناطق مختلف به‌طور هم‌زمان افزایش پیدا کند. بازار ۸ اکتبر فقط بخشی از این شرایط را نشان می‌دهد، زیرا نرخ بهره‌برداری پایین مانده است، اما موجودی پالایشگاه‌ها افزایش یافته و میانگین قیمت فیزیکی کشور تقریباً تغییر نکرده است.
بنابراین داده‌های فعلی اجازه نمی‌دهند جهش بیش از ۷ درصدی معاملات آتی را اثبات شکل‌گیری یک کمبود فیزیکی تازه در سراسر چین بدانیم. دقیق‌تر است که این حرکت را واکنش سریع بازار آتی به مجموعه ریسک‌ها و تغییراتی تلقی کنیم که طی تعطیلی بازار انباشته شده بودند و در روز بازگشایی به‌صورت یکجا در قیمت منعکس شدند.
بررسی بازارهای منطقه‌ای نیز این تفاوت را روشن‌تر می‌کند. قیمت قیر در گوانگ‌دونگ در ۸ اکتبر حدود ۸۰ یوان در هر تن افزایش یافت و بازار گوانگشی نیز حدود ۷۰ یوان رشد کرد، اما نرخ بازار ژجیانگ تقریباً ثابت ماند و قیمت برخی گریدها در لیائونینگ کاهش یافت. این اختلاف نشان می‌دهد شرایط موجودی، فعالیت پالایشگاه، آب‌وهوا و وضعیت پروژه‌ها همچنان بیش از یک روایت واحد از کمبود سراسری بر بازارهای محلی اثر می‌گذارند.
تقاضای فیزیکی نیز پس از تعطیلات همچنان انتخابی باقی مانده است. در چند منطقه خریداران عمدتاً بر اساس نیاز فوری خرید می‌کنند و هنوز نشانه روشنی از بازسازی گسترده موجودی توسط مصرف‌کنندگان دیده نمی‌شود. سطح بالای قیمت قیر و تفاوت در سرعت اجرای پروژه‌های راه‌سازی نیز تمایل به خرید مازاد را محدود کرده است.
این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا دوره سنتی فعالیت راه‌سازی در سپتامبر و اکتبر امسال در تمام مناطق چین تقاضای یکسانی ایجاد نکرده است. وضعیت آب‌وهوا، شرایط تأمین مالی پروژه‌ها و قیمت بالای ماده چسباننده در برخی مناطق سرعت مصرف را محدود کرده‌اند و در نتیجه کاهش عرضه نسبت به سال گذشته هنوز به کمبود یکسان در تمام بازارهای کشور تبدیل نشده است.
برنامه تولید اکتبر نیز نشان می‌دهد افزایش موجودی فعلی نباید باعث نادیده گرفتن ریسک عرضه شود. بررسی ۹۲ تولیدکننده نشان می‌دهد تولید برنامه‌ریزی‌شده قیر چین برای اکتبر حدود ۱.۵۷۷ میلیون تن است که تقریباً با ماه قبل تفاوتی ندارد، اما حدود ۳۹.۱ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته قرار دارد. بنابراین افزایش موجودی تعطیلات در شرایطی رخ داده است که پایه تولید همچنان به‌طور محسوسی ضعیف‌تر از سال گذشته باقی مانده است.
در نتیجه بازار می‌تواند دو وضعیت ظاهراً متضاد را هم‌زمان تجربه کند. چین در ۸ اکتبر با کمبود فوری و سراسری روبه‌رو به نظر نمی‌رسد، زیرا موجودی پالایشگاه‌ها افزایش یافته و بازار نقدی تغییر شدیدی نشان نداده است، اما سطح پایین تولید همچنان بازار را در برابر افزایش دوباره تقاضا آسیب‌پذیر نگه می‌دارد.
مرحله بعدی بازار به سرعت کاهش همین موجودی‌ها پس از عادی شدن حمل‌ونقل بستگی خواهد داشت. اگر پیمانکاران، معامله‌گران و توزیع‌کنندگان در یک تا دو هفته آینده برداشت خود را به‌شدت افزایش دهند، موجودی ۴۲۰ هزار تنی پالایشگاه‌ها می‌تواند دوباره روند نزولی پیدا کند. در چنین شرایطی، جهش امروز بازار آتی ممکن است پیشاپیش محدودتر شدن واقعی بازار فیزیکی را منعکس کرده باشد.
اگر موجودی پس از بازگشت شبکه حمل و فعالیت پروژه‌ها همچنان افزایش یابد، پیام متفاوتی از بازار دریافت خواهد شد. ادامه افزایش ذخایر نشان خواهد داد تقاضای فیزیکی از چیزی که جهش معاملات آتی القا می‌کند ضعیف‌تر باقی مانده است و در آن صورت احتمال اصلاح فاصله میان انتظارات بازار آتی و واقعیت بازار نقدی افزایش خواهد یافت.
رابطه میان بازار آتی و قیمت فیزیکی به همین دلیل باید در روزهای آینده با دقت دنبال شود. افزایش معاملات آتی می‌تواند حتی پیش از شکل‌گیری کمبود واقعی بر انتظارات فعالان، سیاست قیمت‌گذاری پالایشگاه‌ها و رفتار معامله‌گران اثر بگذارد. اگر فروشندگان تخفیف‌ها را کاهش دهند و خریداران نیز از ترس افزایش بیشتر قیمت خرید خود را جلو بیندازند، حرکت مالی بازار می‌تواند بعداً به محدودتر شدن بازار نقدی منجر شود.
سناریوی معکوس نیز امکان‌پذیر است. اگر مصرف فیزیکی ضعیف بماند، موجودی پالایشگاه‌ها افزایش یابد و نرخ‌های نقدی از معاملات آتی پیروی نکنند، حفظ فاصله زیاد میان دو بازار دشوارتر خواهد شد و معاملات آتی ممکن است برای هماهنگ شدن با شرایط واقعی بازار تحت فشار قرار گیرند.
بازار وارداتی چین نیز لایه دیگری به این تحلیل اضافه می‌کند. ارزیابی WPB برای هفته نخست اکتبر، قیر ۶۰\۷۰ بشکه‌ای را در مقاصد مختلف چین حدود ۷۱۵ تا ۷۲۵ دلار در هر تن CFR نشان می‌دهد که نسبت به ارزیابی قبلی حدود ۲۰ دلار افزایش یافته است. این افزایش از محدودیت عرضه منطقه‌ای و بالا رفتن هزینه جایگزینی واردات حمایت می‌گیرد، اما از نظر مبنای تجاری با قراردادهای SHFE و قیمت پالایشگاهی داخل چین تفاوت دارد.
در نتیجه افزایش نرخ CFR وارداتی را نیز نباید مستقیماً به معنی کاهش موجودی پالایشگاه‌های داخلی دانست. قیمت وارداتی هزینه عرضه بین‌المللی، حمل، بسته‌بندی و تحویل در مقصد را در خود دارد، در حالی که بازار آتی انتظارات داخلی را منعکس می‌کند و موجودی پالایشگاه‌ها مقدار واقعی محصول نگهداری‌شده نزد تولیدکنندگان را نشان می‌دهد.
این سه شاخص می‌توانند در کوتاه‌مدت در جهت‌های متفاوت حرکت کنند و بازار ۸ اکتبر نمونه روشنی از همین وضعیت را نشان می‌دهد. قیمت وارداتی افزایش یافته است، معاملات آتی جهش کرده‌اند، اما موجودی پالایشگاه‌های داخلی نیز بالا رفته و میانگین قیمت نقدی فقط تغییر بسیار محدودی را ثبت کرده است.
این تفاوت برای بازار گسترده‌تر قیر آسیا نیز اهمیت دارد، زیرا چین علاوه بر یک مصرف‌کننده بزرگ، در برخی مناطق جنوبی به‌عنوان منبع جایگزین برای بازارهای اطراف نیز عمل می‌کند. در شرایطی که عرضه سنگاپور محدود شده است، بخشی از خریداران جنوب‌شرق آسیا به محموله‌های جنوب چین توجه بیشتری نشان می‌دهند.
اگر قیمت داخلی چین به شکل پایدار افزایش یابد، جذابیت صادرات قیر جنوب چین می‌تواند کاهش پیدا کند، زیرا فروشنده ممکن است بازار داخل را سودآورتر بداند. با این حال، افزایش ۱۲ درصدی موجودی پالایشگاه‌ها نشان می‌دهد دسترسی فیزیکی هنوز به‌طور کامل از بین نرفته است و جهت واقعی صادرات بیشتر به اختلاف قیمت بازارهای داخلی و منطقه‌ای بستگی خواهد داشت تا جهش یک‌روزه معاملات آتی.
بنابراین نمی‌توان افزایش بیش از ۷ درصدی قراردادهای آتی را به‌طور مستقیم به افزایش مشابه در قیمت فیزیکی یا هزینه جایگزینی صادرات تبدیل کرد. بازار آتی و بازار نقدی با سرعت متفاوت حرکت می‌کنند و هرکدام به مجموعه متفاوتی از عوامل واکنش نشان می‌دهند.
نشانه قوی‌تر برای تأیید محدودیت واقعی عرضه زمانی ایجاد خواهد شد که موجودی پالایشگاه‌ها دوباره کاهش یابد، حجم خروج محصول از تولیدکنندگان افزایش پیدا کند، قیمت نقدی در مناطق مختلف به‌طور گسترده بالا برود و خریداران نهایی نیز خرید خود را افزایش دهند. اگر این عوامل طی هفته‌های آینده هم‌زمان ظاهر شوند، می‌توان نتیجه گرفت جهش ۸ اکتبر بازار آتی پیشاپیش یک محدودیت واقعی در بازار فیزیکی را منعکس کرده است.
اگر موجودی در سطح بالا باقی بماند و قیمت‌های نقدی حرکت محدودی نشان دهند، تفسیر دیگری تقویت خواهد شد. در آن صورت افزایش شدید ۸ اکتبر بیشتر به‌عنوان بازقیمت‌گذاری بازار مالی پس از تعطیلات شناخته خواهد شد که از عوامل بنیادی بازار فیزیکی جلو افتاده است.
مقایسه با سال گذشته در هر دو سناریو اهمیت خود را حفظ می‌کند. موجودی پالایشگاه‌ها از ۲۸ سپتامبر ۱۲ درصد افزایش یافته است، اما هنوز بیش از ۴۴ درصد کمتر از سال گذشته قرار دارد و نرخ بهره‌برداری نیز به‌طور محسوسی پایین‌تر باقی مانده است. بنابراین بازار چین حتی بدون کمبود فوری، همچنان از نظر عرضه ساختاری در موقعیت آسیب‌پذیری قرار دارد.
برای بازار قیر چین، مهم‌ترین شاخص‌های بعدی شامل سرعت کاهش موجودی پالایشگاه‌ها، نرخ بهره‌برداری واحدهای تولید قیر، میزان واقعی خروج محصول از پالایشگاه‌ها، قیمت نقدی در مناطق مختلف، تقاضای پروژه‌های راه‌سازی و توان بازار آتی برای حفظ افزایش پس از عبور از شوک اولیه بازگشایی خواهند بود.
نخستین روز معاملات پس از تعطیلات یک پیام بسیار صعودی از بازار آتی ارسال کرده است، اما بازار فیزیکی هنوز همان پیام را تأیید نکرده است. تا زمانی که موجودی پالایشگاه‌ها دوباره کاهش پیدا نکند و قیمت‌های نقدی به شکل گسترده‌تر افزایش نیابند، جهش بیش از ۷ درصدی معاملات آتی باید در درجه نخست بازقیمت‌گذاری سریع ریسک پس از تعطیلات تلقی شود و نه اینکه به‌تنهایی شکل‌گیری یک کمبود فیزیکی تازه قیر در چین را ثابت کند.
