به گزارش نشریه دنیای نفت و قیر، بازار قیر آفریقای جنوبی هم‌زمان با آغاز فصل اوج آسفالت‌ریزی، با کاهش ورود محموله‌های وارداتی و محدودترشدن عرضه روبه‌رو شده است. گزارش‌های بازار در هفته منتهی به ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که کاهش تعداد محموله‌های ورودی، افزایش کرایه حمل دریایی و رشد تقاضای فصلی، دسترسی خریداران به قیر آماده بارگیری با تانکر جاده‌ای را دشوارتر کرده و قیمت‌های داخلی را افزایش داده است. این شرایط در حالی شکل گرفته که آفریقای جنوبی پس از توقف آخرین واحد تولید قیر خود، برای تأمین نیاز بازار به واردات وابسته شده است.
روند کاهش ورود محموله‌ها از اوایل سپتامبر آغاز شده و به گفته فعالان بازار، علاوه بر تعداد کمتر کشتی‌های ورودی، تنوع مبادی تأمین نیز کاهش یافته است. بخش قابل توجهی از محموله‌های اخیر از کشورهای حوزه مدیترانه، به‌ویژه ترکیه و یونان، تأمین شده‌اند؛ درحالی‌که ورود قیر از منطقه خلیج فارس با اختلالاتی روبه‌رو بوده است. هرچند واردات قیر متوقف نشده، فاصله بیشتر میان ورود محموله‌ها باعث شده تأمین‌کنندگان در دوره افزایش تقاضا با فشار بیشتری بر موجودی قابل فروش مواجه شوند.
وابستگی آفریقای جنوبی به واردات قیر طی سال‌های اخیر به یکی از ویژگی‌های اصلی این بازار تبدیل شده است. پالایشگاه ناترف (Natref) در ساسولبورگ که آخرین تولیدکننده داخلی قیر این کشور بود، در سپتامبر ۲۰۲۵ تولید این محصول را متوقف کرد. از آن زمان، صنعت راه‌سازی آفریقای جنوبی برای تأمین قیر مورد نیاز خود به محموله‌های وارداتی متکی شده است. این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳۴ هزار تن قیر فله از طریق کشتی وارد کرد، درحالی‌که حجم واردات در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲۰ هزار تن بود. بیش از نیمی از واردات سال ۲۰۲۵ از ترکیه تأمین شد و محموله‌های خلیج فارس نیز نزدیک به یک‌پنجم کل واردات را تشکیل می‌دادند.
بنابراین افزایش اتکا به محموله‌های مدیترانه‌ای، روندی کاملاً جدید نیست؛ بلکه کاهش اخیر عرضه و افزایش هزینه حمل، اهمیت این وابستگی را بیشتر کرده است. نبود تولید داخلی به این معناست که بازار دیگر نمی‌تواند در زمان تأخیر محموله‌های خارجی، کمبود عرضه را از طریق افزایش تولید پالایشگاه‌های کشور جبران کند.
آثار این شرایط در قیمت‌های اکتبر نیز دیده می‌شود. براساس ارزیابی‌های منتشرشده از سوی WPB، قیمت قیر فله گرید ۵۰\۷۰ برای بارگیری با تانکر جاده‌ای در بازار داخلی آفریقای جنوبی، از ۸۸۵ تا ۹۱۵ دلار در هر تن در هفته نخست اکتبر به ۹۰۵ تا ۹۳۵ دلار در هفته پایانی ماه افزایش یافته است. این تغییر نشان‌دهنده رشد ۲۰ دلاری قیمت در هر دو سر محدوده ارزیابی‌شده، با مبنای EXW است. در همین دوره، قیمت قیر بشکه‌ای گرید ۶۰\۷۰ نیز از ۸۷۰ به ۸۹۰ دلار در هر تن با مبنای CFR دوربان رسید؛ ارقامی که با دامنه خطای اعلام‌شده ۵ دلار منتشر شده‌اند. این دو قیمت مربوط به گریدها و شرایط تحویل متفاوت هستند، اما روند هر دو از افزایش قیمت در طول اکتبر حکایت دارد.
افزایش هزینه تأمین محموله‌های وارداتی نیز در رشد قیمت‌ها نقش داشته است. بالارفتن قیمت نفت خام و نفت کوره، قیمت قیر در بازارهای صادراتی را افزایش داده و رشد هزینه سوخت کشتی‌ها نیز کرایه حمل دریایی را تحت فشار قرار داده است. استفاده از مسیرهای طولانی‌تر یا پیچیده‌تر، در شرایطی که انتخاب مبادی تأمین محدود باشد، می‌تواند هزینه نهایی واردات را بیشتر کند. در نتیجه، حتی اگر قیمت فروش قیر در مبدأ تغییر چندانی نداشته باشد، افزایش کرایه و هزینه‌های جانبی ممکن است قیمت تمام‌شده آن را در بازار آفریقای جنوبی بالا ببرد.
زمان وقوع این محدودیت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. با گرم‌ترشدن هوا در فصل بهار و تابستان نیمکره جنوبی، فعالیت پروژه‌های راه‌سازی و آسفالت‌ریزی در این کشور افزایش می‌یابد و مصرف قیر معمولاً به یکی از بالاترین سطوح فصلی خود می‌رسد. اکنون پیمانکارانی که برای ادامه عملیات اجرایی به تحویل منظم قیر نیاز دارند، با حجم محدودتری از محصول آماده فروش مواجه هستند. البته محدودشدن قیر قابل بارگیری با تانکر جاده‌ای، لزوماً به معنای کمبود خود تانکرها یا خالی‌شدن کامل مخازن ذخیره قیر در کشور نیست.
ظرفیت بنادر و تأسیسات ذخیره‌سازی نیز در این شرایط اهمیت زیادی پیدا می‌کند. قیر فله وارداتی برای تخلیه به تجهیزات مناسب و مخازن گرم‌شونده نیاز دارد و پس از ورود به بندر باید از طریق شبکه حمل داخلی به دست مصرف‌کنندگان برسد. بنابراین رسیدن یک کشتی به بندر لزوماً به معنای عرضه فوری تمام محموله آن در بازار نیست. تأخیر در تخلیه، محدودیت ذخیره‌سازی یا فاصله زمانی میان ورود کشتی‌ها می‌تواند عرضه محلی را تحت تأثیر قرار دهد، حتی زمانی که محموله‌های جدید در راه باشند.
بااین‌حال، انتظار می‌رود ورود برخی محموله‌های مدیترانه‌ای، بخشی از نیاز بازار آفریقای جنوبی و کشورهای اطراف را تا ماه نوامبر پوشش دهد. فعالان بازار همچنین احتمال می‌دهند با کاهش تقاضای داخلی اسپانیا در آستانه زمستان اروپا، قیر بیشتری از این کشور برای صادرات در دسترس قرار گیرد. این موضوع می‌تواند گزینه‌های تأمین برای واردکنندگان آفریقایی را افزایش دهد، اما هنوز به معنای ثبت سفارش قطعی یا تأیید ورود محموله‌های جدید از اسپانیا به آفریقای جنوبی نیست. تحقق این عرضه به قیمت محموله، کرایه حمل، دسترسی به کشتی مناسب و برنامه واقعی بارگیری بستگی خواهد داشت.
افزایش قیمت قیر تنها به آفریقای جنوبی محدود نمانده و در بازارهای همسایه، از جمله زامبیا، موزامبیک، بوتسوانا و نامیبیا نیز رشد قیمت گزارش شده است. بااین‌حال، نمی‌توان تمام این افزایش‌ها را مستقیماً به کاهش ورود محموله‌ها به آفریقای جنوبی نسبت داد؛ زیرا شرایط واردات، هزینه حمل زمینی، وضعیت موجودی و تقاضای محلی در هر کشور متفاوت است.
برای پیمانکاران و خریداران آفریقای جنوبی، مسئله اصلی در هفته‌های آینده حفظ برنامه تأمین قیر در شرایط افزایش قیمت و نامطمئن‌شدن زمان تحویل خواهد بود. برخی فعالان بازار انتظار دارند قیمت‌ها همچنان افزایش یابد، اما گروهی دیگر معتقدند تقاضای فصلی ممکن است به اوج خود رسیده باشد. اگر افزایش قیمت ادامه پیدا کند، احتمال دارد بخشی از خریداران سفارش‌های جدید را کاهش دهند یا زمان اجرای پروژه‌ها را تغییر دهند؛ هرچند هنوز شواهد کافی برای تأیید کاهش گسترده فعالیت‌های راه‌سازی وجود ندارد.
جهت حرکت بازار در ماه نوامبر بیش از همه به تعداد و حجم محموله‌هایی بستگی دارد که واقعاً در بندر دوربان و سایر پایانه‌های وارداتی تخلیه می‌شوند. وضعیت ذخایر، هزینه حمل دریایی، ظرفیت توزیع داخلی و میزان خرید پیمانکاران نیز تعیین خواهد کرد که فشار فعلی بر عرضه کاهش می‌یابد یا ادامه پیدا می‌کند. افزایش ورود محموله‌ها می‌تواند دسترسی به قیر را بهتر کند، اما در صورت بالا ماندن هزینه‌های حمل و قیمت‌های صادراتی، کاهش فوری قیمت داخلی تضمین‌شده نخواهد بود.
تحولات اخیر نشان می‌دهد که بازار قیر آفریقای جنوبی، پس از توقف تولید داخلی، بیش از گذشته به جریان منظم واردات وابسته شده است. در چنین شرایطی، حتی کاهش موقت تعداد محموله‌های ورودی می‌تواند در فصل اوج آسفالت‌ریزی بر دسترسی به قیر و قیمت‌های داخلی اثر بگذارد. برای فعالان این بازار، زمان واقعی رسیدن و تخلیه محموله‌ها اکنون به‌اندازه قیمت خرید قیر در مبدأ اهمیت دارد.
