به گزارش دنیای نفت و قیر، تنشها در خاورمیانه و نگرانیهای مداوم درباره امنیت تنگه هرمز باعث شده توجه واردکنندگان، شرکتهای حملونقل دریایی و سرمایهگذاران پروژههای عمرانی به مسیرهای جایگزین برای تامین فرآوردههای نفتی و مواد اولیه آسفالت افزایش پیدا کند. در ماههای اخیر، برزیل به یکی از گزینههای مورد توجه برای تامین پایدار کالاهای مرتبط با صنعت راهسازی تبدیل شده است. هرچند این کشور تاکنون در میان صادرکنندگان بزرگ قیر جهان قرار نداشت، اما تحولات جدید در بخش پالایش، حملونقل دریایی و برنامههای توسعه جادهای باعث شده جایگاه آن در زنجیره تامین جهانی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
واکنش برزیل به ناآرامیهای مرتبط با مسیرهای دریایی خلیج فارس بیشتر ماهیت اقتصادی و تجاری داشته است. مقامهای این کشور تلاش کردند از ورود مستقیم به تنشهای سیاسی خودداری کنند و در عوض بر اهمیت تداوم تجارت دریایی تاکید کردند. با این حال، در محافل صنعتی برزیل بحثهای تازهای درباره ظرفیت پالایشگاهها، انعطاف صادراتی و فرصتهای ناشی از اختلال در حملونقل خاورمیانه شکل گرفته است. بسیاری از پالایشگاهها و پیمانکاران عمرانی برزیل در حال بررسی این موضوع هستند که چگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند هزینه حمل مواد آسفالتی و فرآوردههای سنگین پالایشی را تغییر دهد.
چند بندر مهم در سواحل اقیانوس اطلس برزیل طی یک سال گذشته فعالیت بیشتری در حوزه صادرات فرآوردههای وابسته به صنعت راهسازی ثبت کردهاند. بنادر سانتوس، پارانائوآ (Paranaguá)، ایتاکی (Itaqui) و سوآپِه (Suape) اکنون در حمل محمولههای مربوط به مواد آسفالتی، ترکیبات صنعتی و فرآوردههای پالایشی مورد استفاده در ساخت جاده نقش مهمتری دارند. منابع فعال در صنعت لجستیک برزیل اعلام کردهاند برخی صادرکنندگان حتی از مراکز ذخیرهسازی حوزه کارائیب برای افزایش انعطاف حملونقل استفاده کردهاند.
بررسی دادههای تجاری منطقه نشان میدهد حجم صادرات قیر و مشتقات وابسته از برزیل هنوز با کشورهای خلیج فارس قابل مقایسه نیست، اما اهمیت راهبردی آن برای خریداران افزایش یافته است. تقاضا برای پروژههای راهسازی در آمریکای لاتین طی سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته و دولتها پس از سالها کمبود سرمایهگذاری به بازسازی بزرگراهها روی آوردهاند. نزدیکی جغرافیایی برزیل به مسیرهای اقیانوس اطلس نیز به صادرکنندگان این کشور برای دسترسی به بازارهای آفریقای غربی و آمریکای مرکزی کمک کرده است.
در داخل برزیل، برنامههای توسعه زیرساختی به موضوعی سیاسی تبدیل شده است. دولت فدرال از پروژههای جادهای به عنوان ابزار تحریک اقتصاد و همچنین اهرمی برای تقویت موقعیت سیاسی در آستانه انتخابات منطقهای استفاده میکند. همین موضوع باعث شده قراردادهای مربوط به آسفالت و راهسازی به شدت مورد توجه سرمایهگذاران، شرکتهای حملونقل سوخت، پیمانکاران و مجموعههای وابسته به دولت قرار گیرد.
روابط میان پالایشگاههای خصوصی و نهادهای وابسته به دولت نیز وارد مرحله رقابتی تازهای شده است. شرکت پتروبراس همچنان نفوذ بالایی در حوزه پالایش و توزیع فرآوردههای سنگین دارد، اما گروههای مستقل در تلاش هستند سهم بیشتری از بازار توزیع آسفالت و مواد راهسازی را در اختیار بگیرند. این رقابت باعث شده بحثهایی درباره نوسازی پالایشگاهها، دسترسی به پایانههای صادراتی و حمایتهای حملونقلی شدت بگیرد.
برخی ایالتهای برزیل نیز برنامههایی برای استفاده بیشتر از مواد اولیه داخلی در پروژههای راهسازی اجرا کردهاند تا وابستگی به واردات فرآوردههای پالایشی کاهش پیدا کند. این سیاستها فرصتهایی برای کارخانههای داخلی تولید ترکیبات آسفالتی ایجاد کرده، اما در عین حال اختلافهایی میان پیمانکاران خصوصی و مجموعههای وابسته به دولت بر سر قیمتگذاری و نحوه تامین کالا به وجود آورده است. تحلیلگران حوزه ساختوساز معتقدند موضوع اصلی تنها کمبود کوتاهمدت نیست، بلکه رقابت بر سر کنترل قراردادهای متصل به بودجههای عمرانی دولت است.
فعالیتهای مرتبط با لابی بودجه جادهای در برازیلیا نیز طی ماههای گذشته افزایش پیدا کرده است. انجمنهای عمرانی، شرکتهای حملونقل، صادرکنندگان محصولات کشاورزی و مقامهای محلی تلاش میکنند سهم بیشتری از بودجه پروژههای جادهای به مناطق مورد نظر آنها اختصاص یابد. توسعه بزرگراهها برای اقتصاد برزیل اهمیت بالایی دارد، زیرا مسیر انتقال محصولات کشاورزی از مناطق مرکزی به بنادر اقیانوس اطلس را تسهیل میکند.
در همین زمان، فشارهای زیستمحیطی علیه استفاده از فرآوردههای نفتی در صنعت راهسازی بیشتر شده است. دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی برزیل مطالعات گستردهای درباره تولید آسفالت زیستی از ضایعات کشاورزی، بقایای نیشکر، لیگنین و سایر مواد حاصل از زیستتوده آغاز کردهاند. این تحقیقات توجه زیادی جلب کرده، زیرا برزیل یکی از بزرگترین اقتصادهای کشاورزی جهان محسوب میشود و حجم عظیمی از پسماندهای صنعتی قابل استفاده در اختیار دارد.
پژوهشگران دانشگاههای سائوپائولو، پارانا و میناس ژرایس (Minas Gerais) در حال بررسی امکان جایگزینی بخشی از آسفالت نفتی با ترکیبات حاصل از زیستتوده هستند. پروژههای آزمایشی اولیه بیشتر بر مقاومت در برابر شرایط آبوهوایی گرمسیری، دوام جاده و هزینه نگهداری متمرکز بودهاند. برخی نهادهای دولتی نیز برای حمایت مالی از آزمایشهای گستردهتر اعلام آمادگی کردهاند.
دیدگاه برزیل نسبت به آسفالت زیستی تفاوت محسوسی با کمپینهای زیستمحیطی اروپا دارد. مقامهای صنعتی این کشور بیشتر از آنکه بر تبلیغات اقلیمی تمرکز کنند، این فناوری را فرصتی اقتصادی برای کاهش فشار بر پالایشگاهها و ایجاد بازارهای جدید برای بخش کشاورزی میدانند. همین نگاه باعث شده گروههای فعال در بخش کشاورزی نیز از پروژههای مربوط به آسفالت زیستی حمایت کنند.
شرکتهای بینالمللی فعال در بازار کالاهای پایه نیز روند تحقیقات برزیل را زیر نظر دارند، زیرا موفقیت این طرحها میتواند بر آینده بازار راهسازی در آمریکای لاتین اثر بگذارد. برخی دولتهای منطقه در حال بررسی استفاده از مواد کمکربن در پروژههای عمرانی هستند و در صورت موفقیت برزیل، این کشور میتواند نقش پررنگتری در تامین مواد مورد نیاز پروژههای جادهای منطقه پیدا کند.
رسانههای اقتصادی پرتغالیزبان در برزیل طی ماههای اخیر توجه زیادی به این موضوعات نشان دادهاند، اما بخش بزرگی از این گزارشها هنوز وارد رسانههای انگلیسیزبان نشده است. برخی رسانههای محلی درباره اختلافات مربوط به فروش داراییهای پالایشگاهی، قراردادهای عمرانی و تنش میان مقامهای محلی و دولت مرکزی گزارشهایی منتشر کردهاند.
مدیران شرکتهای حملونقل دریایی نیز آفریقا را یکی از مهمترین بازارهای آینده برای صادرات برزیل میدانند. رشد شهرسازی و پروژههای زیرساختی در کشورهای غرب آفریقا باعث افزایش تقاضا برای مواد راهسازی شده و فاصله حملونقل از بنادر برزیل نیز نسبت به برخی تامینکنندگان آسیایی کمتر است. به همین دلیل صادرکنندگان برزیلی توجه بیشتری به بازارهایی مانند آنگولا، غنا، ساحل عاج و سنگال نشان میدهند.
با وجود افزایش توجه جهانی، برزیل همچنان با موانعی مانند محدودیت ظرفیت پالایش، مشکلات حملونقل داخلی، بیثباتی سیاسی و نوسان بودجههای عمرانی روبهرو است. با این حال، ترکیب منابع کشاورزی گسترده، دسترسی به مسیرهای اقیانوس اطلس و برنامههای توسعه جادهای باعث شده این کشور جایگاه متفاوتی در بازار جهانی آسفالت پیدا کند.
