به گزارش دنیای نفت و قیر، گسترش فناوریهای دیجیتال در صنعت راهسازی در سالهای اخیر به موضوعی مهم در بحثهای زیرساختی در سطح جهان و بهویژه در خاورمیانه تبدیل شده است. بسیاری از دولتها و نهادهای مسئول حملونقل در تلاش هستند تا با استفاده از سامانههای دادهمحور، کارایی شبکههای جادهای را افزایش دهند و هزینههای نگهداری را کاهش دهند. در این میان برنامه «آسفالت ۴٫۰» که در اروپا مطرح شده، نگاهها را به سوی آیندهای سوق داده که در آن ساخت و نگهداری جادهها بهطور گسترده به فناوریهای هوشمند متکی است. چنین رویکردی علاوه بر بهبود نظارت بر وضعیت راهها، میتواند مدیریت مواد اولیه مانند قیر و کنترل کیفیت آن در پروژههای عمرانی را نیز دقیقتر و قابل پیگیریتر کند.
در کنفرانس اخیر انجمن راهسازان استان انتاریو (Ontario) در شهر تورنتو، موضوع دیجیتالی شدن صنعت آسفالت بهطور گسترده مورد بررسی قرار گرفت. در این نشست، دبیرکل انجمن روسازی آسفالتی اروپا دیدگاهی جامع درباره برنامه آسفالت ۴٫۰ ارائه کرد و توضیح داد که چرا این تحول برای آینده صنعت ضروری است. او در سخنان خود تأکید کرد که تابآوری زیرساختهای حملونقل اکنون در صدر برنامههای بسیاری از دولتها و شرکتهای فعال در حوزه راهسازی قرار گرفته است.
انجمن روسازی آسفالتی اروپا که در سال ۱۹۷۳ تأسیس شد، مجموعهای از انجمنهای ملی و منطقهای مرتبط با صنعت آسفالت در کشورهای اروپایی و ترکیه را نمایندگی میکند. مأموریت اصلی این نهاد ترویج مزیتهای اقتصادی، فنی و اجتماعی استفاده از آسفالت در ساخت و نگهداری راهها است. با این حال در سالهای اخیر، این انجمن به این نتیجه رسیده است که بدون بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال، افزایش بهرهوری در این صنعت با دشواریهای جدی روبهرو خواهد شد.
بر همین اساس، حدود شش سال پیش برنامه آسفالت ۴٫۰ در این انجمن شکل گرفت. هدف این برنامه استفاده از ابزارهای نوین دیجیتال، خودکارسازی فرآیندها و بهرهگیری از دادههای گسترده برای ارتقای بهرهوری در بخش ساختوساز جادهای است. بهرهوری نیروی کار در بخش ساختوساز در اتحادیه اروپا هنوز فاصله قابل توجهی با صنایع تولیدی دارد، هرچند در مقایسه با ایالات متحده همچنان در سطح بالاتری قرار گرفته است.
دبیرکل، برای توضیح اهمیت فناوری در این حوزه به استفاده روزمره از تلفنهای هوشمند اشاره کرد و گفت بسیاری از افراد صبح خود را با استفاده از برنامههای دیجیتال برای درخواست خودرو یا انجام عملیات بانکی آغاز میکنند. به گفته او، همین سطح از استفاده از فناوری باید در صنعت آسفالت نیز شکل بگیرد تا فرآیندهای اجرایی، مدیریتی و نظارتی به شکل کارآمدتری انجام شوند.
در بخش دیگری از این نشست توضیح داده شد که بسیاری از چالشهایی که پیمانکاران راهسازی در انتاریو با آن مواجه هستند، شباهت زیادی با مشکلات صنعت آسفالت در اروپا دارد. کاهش انتشار گازهای گلخانهای، استفاده مجدد از آسفالت بازیافتی، حفظ سلامت کارکنان، کاهش آلایندهها و جذب نیروی متخصص از جمله موضوعاتی است که در هر دو منطقه مطرح است. وی توضیح داد که نسل جوان تمایل دارد در صنایعی فعالیت کند که از فناوریهای دیجیتال بهره میبرند و به مسائل محیطزیستی توجه جدی دارند.
به گفته او، میزان استفاده از فناوری در صنعت آسفالت هنوز محدود است و همین مسئله موجب شده تصویر بیرونی این صنعت در نگاه برخی از متخصصان جوان قدیمی به نظر برسد. این وضعیت در حالی است که در سالهای گذشته تحقیقات و نوآوریهای فراوانی در زمینه روسازی جادهها و تولید آسفالت انجام شده است. با این حال بسیاری از این دستاوردها کمتر در معرض دید عمومی قرار گرفتهاند.
یکی از اهداف اصلی برنامه آسفالت ۴٫۰ افزایش آگاهی عمومی نسبت به پیشرفتهای فنی این صنعت و تقویت ارتباط میان دانشگاهها و بخش صنعتی است. همچنین توجه به حضور بیشتر زنان در حوزههای فنی مرتبط با راهسازی از دیگر محورهایی است که در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است.
در توضیح مفهوم آسفالت ۴٫۰ گفته شد که این رویکرد بر استفاده از مجموعهای از فناوریهای هوشمند متکی است. سامانههای مجهز به حسگر، رباتهای صنعتی، هوش مصنوعی، تحلیل دادههای گسترده و ارتباط مستقیم میان ماشینآلات از جمله ابزارهایی هستند که میتوانند در آینده نزدیک در عملیات راهسازی نقش پررنگتری ایفا کنند. چنین فناوریهایی در صنایع دیگر مانند تولید خودرو و تجهیزات صنعتی پیشتر مورد استفاده قرار گرفتهاند و اکنون صنعت آسفالت نیز در حال حرکت در همین مسیر است.
در کارخانههای پیشرفته صنعتی، ماشینآلات هوشمند قادرند مراحل مختلف تولید را به صورت خودکار هماهنگ کنند و رباتهای خدماتی در انجام کارهای سنگین به نیروی انسانی کمک میکنند. در صنعت راهسازی نیز انتظار میرود تجهیزات پیشرفته و سامانههای دیجیتال بتوانند فرآیند تولید آسفالت، حمل مواد و اجرای روسازی را با دقت بیشتری مدیریت کنند.
بخش مهمی از این برنامه به مدیریت هوشمند شبکههای جادهای مربوط میشود. با استفاده از سامانههای جمعآوری داده، اطلاعات مربوط به وضعیت سطح راهها میتواند با سرعت و دقت بالاتری ثبت شود. این دادهها به مسئولان امکان میدهد تا برنامههای نگهداری و تعمیر را بر اساس اطلاعات واقعی تنظیم کنند. در چنین شرایطی دیگر نیازی به بازرسیهای گسترده میدانی توسط نیروهای انسانی نخواهد بود و بسیاری از ارزیابیها میتواند از طریق سامانههای آنلاین انجام شود.
نمونهای از این فناوری در اسپانیا اجرا شده است. در این طرح برخی خودروها به حسگرهایی مجهز شدهاند که هنگام حرکت روی جاده، اطلاعاتی درباره وضعیت سطح آسفالت ثبت میکنند. این اطلاعات سپس در سامانههای مرکزی تحلیل میشود و مسئولان راهسازی میتوانند بر اساس آن تصمیمهای لازم را اتخاذ کنند.
بهکارگیری چنین فناوریهایی در نهایت میتواند به بهبود نظارت بر کیفیت مواد مورد استفاده در پروژههای جادهای نیز کمک کند. از آنجا که قیر نقش اصلی در ساخت آسفالت دارد، ثبت دادههای دقیق درباره تولید، حمل و مصرف این ماده میتواند به افزایش دوام روسازیها و کاهش هزینههای تعمیر در سالهای آینده منجر شود.
از زمان آغاز فعالیت کمیته تخصصی آسفالت ۴٫۰ در سال ۲۰۲۰، اقدامات مختلفی برای پیشبرد این برنامه انجام شده است. انجمن روسازی آسفالتی اروپا یک بخش اختصاصی در پایگاه اطلاعرسانی خود ایجاد کرده و کانال ویدئویی ویژهای برای انتشار مطالب آموزشی و فنی راهاندازی کرده است. همچنین چندین نشست تخصصی بینالمللی برگزار شده تا متخصصان بتوانند تازهترین تجربهها و فناوریها را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
دبیرکل انجمن، در سخنان خود تأکید کرد که صنعت آسفالت در حال ورود به دورهای تازه است؛ دورهای که در آن سیاستهای حملونقل، انتظارات اجتماعی و الزامات زیستمحیطی به سرعت در حال تغییر هستند. به همین دلیل استفاده از فناوریهای دیجیتال میتواند به شرکتها و نهادهای مرتبط کمک کند تا با این شرایط جدید هماهنگ شوند.
او علاوه بر سمت خود در انجمن روسازی آسفالتی اروپا، ریاست اتحادیه جهانی روسازی آسفالتی را نیز بر عهده دارد. این شبکه جهانی مجموعهای از انجمنهای ملی و منطقهای فعال در حوزه تولید و اجرای آسفالت را دربر میگیرد و هدف آن گسترش همکاریهای بینالمللی در این صنعت است.
سفر او به کانادا نخستین حضورش در این کشور بود. دعوت از وی برای سخنرانی در این کنفرانس نشان داد که بحث استفاده از فناوریهای نوین در صنعت آسفالت به موضوعی مهم در گفتوگوهای بینالمللی تبدیل شده است و بسیاری از کشورها به دنبال بررسی تجربههای جدید در این زمینه هستند.
