نشریه تخصصی صنعت قیر و عوامل وابسته

مجله WPB شماره ژانویه

شماره ژانویه مجله دنیای نفت و قیر

همکاران

تحلیل قیمت نفت و قرارداد های نفتی امضا شده در ایران

به گزارش دنیای نفت و قیر، اگر به داده‌های منتشر شده در آخرین گزارش ماهانه اوپک نگاهی بیندازیم، تصویر روشنی از وضعیت قیمت‌گذاری نفت سنگین ایران مشاهده می‌شود؛ جایی که هر بشکه نفت با برچسب ۶۴ دلار و ۲۵ سنت معامله شد. مقایسه این عدد با میانگین نرخ سال ۲۰۲۴ که روی ۸۰ دلار و ۳۰ سنت ایستاده بود، بیانگر یک اصلاح قیمتی سنگین حدود ۲۴ درصدی است.

تحلیل‌های فنی بازار همچنین نشان می‌دهد که قیمت این گرید نفتی همچون سایر شاخص‌های جهانی، مسیر نزولی را در پیش گرفته است. به نظر می‌رسد حرکت نزولی جاری، قیمت را به کف قیمتی پنج‌ساله اخیر رسانده و این ماه می‌تواند به عنوان کف حمایتی و پایین‌ترین نرخ در نیمه دهه اخیر در تاریخچه این شاخص ثبت شود.

در راستای بهبود این وضعیت، وزیر نفت ایران در جلسه ای با حضور رئیس جمهور این کشور، جهت نهایی‌سازی توافق‌های سرمایه‌گذاری دیدار کرد.

وزیر نفت ایران، با اشاره به اینکه شاهد امضای دو بسته قرارداد در حوزه «تضمین خرید خدمات حفاری» و همچنین در «بخش خرید خدمات فرآورشی نفت خام» هستیم، تأکید ورزید که هر یک از این دو حوزه، همچون دو بال پرواز برای ارتقای ظرفیت تولید نفت خام عمل کرده و دستاوردهای حیاتی‌ای را در مسیر بهبود شاخص‌های اقتصادی این کشور به همراه خواهد داشت. وی با تأکید بر اینکه پیاده‌سازی طرح تضمین خرید خدمات از دکل‌های حفاری، هدف رفع یک گره کور تاریخی را دنبال می‌کند، اظهار داشت که این مدل با پشتیبانی صنعت نفت، سونامی بزرگی از سرمایه‌گذاری را جهت مدرن‌سازی ناوگان حفاری این کشور به راه خواهد انداخت.

مجموع ارزش مالی توافق‌های منعقد شده برای خرید تضمینی خدمات حفاری به همراه خدمات پشتیبان، در حدود یک میلیارد دلار برآورد می‌شود که موجب الحاق ۲۰ دستگاه دکل حفاری با توان ۲۰۰۰ اسب بخار به ناوگان حفاری کشور می‌گردد.

بر اساس این برنامه، شرکت ملی نفت ایران طی یک بازه زمانی ۵ ساله، اقدام به خرید تضمینی خدمات دستگاه‌های حفاری خشکی و تجهیزات جانبی آن از سوی سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و غیردولتی خواهد کرد که در نهایت منجر به تقویت توان عملیاتی ناوگان حفاری ایران خواهد شد.

 این جهش قابل توجه در شمار دکل‌های حفاری، به منزله گسترش چاه‌های نو و تسریع در پیشرفت بخش بالادستی صنعت نفت و گاز ایران تلقی می‌شود که فراتر از ارتقای سطح تولید، جریانی باثبات از درآمدزایی و فرصت‌های شغلی را به وجود می‌آورد.

در کنار این قدم بزرگ برای تقویت توان حفاری با هدف بالا بردن تولید نفت خام از ۶ میدان نفتی شامل منصوری، آب تیمور، رامشیر، منصورآباد، کرنج و گلخاری، توافق‌هایی برای خرید خدمات واحدهای فرآورشی نفت خام از نوع سریع‌النصب
 (Skid Mounted) و همچنین بهره‌برداری از تأسیسات نمک‌زدایی و شیرین‌سازی نفت خام استخراج شده از این میادین، به امضا رسید.

 شرکت ملی نفت این کشور قراردادی به ارزش ۱.۷ میلیارد دلار امضا کرده است. این توافق که به صورت ساخت، مالکیت و بهره‌برداری (BOO) و برای یک دوره ده‌ساله تنظیم شده، هدفش خرید خدمات فرآوری نفت خام است.

طبق گزارش‌ها، زمان‌بندی ساخت این تأسیسات جدید حدود ۱۵ ماه تخمین زده شده است. این سرعت عمل در مقایسه با ساخت کارخانجات ثابت فرآورشی که معمولاً حتی در بهترین شرایط ۳۶ ماه طول می‌کشد، به عنوان یک جهش قابل توجه در جهت تسریع بهره‌برداری از میادین نفتی تلقی می‌شود.

پیش‌بینی می‌شود با واگذاری اجرای این پروژه‌ها به بخش خصوصی و غیردولتی، ظرفیت فرآوری جدیدی معادل ۳۱۵ هزار بشکه در روز برای ایران فراهم آید. این اقدام نه تنها از افت تولید روزانه ۱۸۰ هزار بشکه جلوگیری خواهد کرد، بلکه می‌تواند به افزایش تولید نفت خام به میزان ۱۳۵ هزار بشکه در روز نیز منجر شود.

همچنین، علیرغم تشدید فشارهای تحریمی و وجود موانع عملیاتی متعدد، آمارها نشان می‌دهند که میانگین تولید نفت خام ایران در هفته های اخیر، رشدی ۲۲۵ هزار بشکه‌ای در روز را تجربه کرده است.

با تمرکز بر اولویت‌های وزارت نفت برای حفظ منابع در میادین مشترک، تولید از میدان پارس جنوبی نیز به رکورد ۷۲۵ میلیون متر مکعب در روز دست یافت؛ دستاوردهایی که مقامات این صنعت آن را نتیجه تخصص و تلاش شبانه‌روزی کارکنان خود می‌دانند.

 طراحی مدل‌های نوین قراردادی مسیر را برای حضور بخش خصوصی در بالادست صنعت نفت هموار کرده است؛ حوزه‌ای که پیش از این انحصاراً در اختیار غول‌های نفتی با سرمایه‌های کلان بود.

این استراتژی جدید باعث شده است تا زنجیره ارزش بالادست به اجزای کوچک‌تری تقسیم شود و امکان استفاده از سرمایه‌های خرد فراهم گردد. علاوه بر افزایش تولید، پیش‌بینی می‌شود که این قراردادها حدود ۱۱,۵۰۰ فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم برای جوانان ایجاد کند که هدف آن تقویت معیشت مردم در شرایط فعلی است.

در مجموع، با اجرای این قراردادها توسط بخش خصوصی و غیردولتی، ظرفیت فرآوری نفت خام ایران به میزان ۳۱۵ هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت. این در حالی است که با احتساب ۶ قرارداد جدید به همراه ۲ قرارداد پیشین که با بخش خصوصی منعقد شده، مجموع ظرفیت واگذار شده به این بخش به ۴۳۰ هزار بشکه در روز می‌رسد.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که اجرای این طرح‌ها در طول یک دهه، درآمدی معادل ۷۰ میلیارد دلار به همراه خواهد داشت. همچنین، گفته می‌شود که این پروژه‌ها زمینه‌ساز اشتغال حدود ۷ هزار نفر در مناطق کمتر برخوردار خواهد شد.