به گزارش دنیای نفت و قیر، بر پایه گزارشات اخیر از منابع مرتبط با حوزه انرژی و بازارهای کالایی، شرایط جهانی در مرحلهای قرار گرفته که نوسانات امنیتی، اختلالات زنجیره تأمین، تغییرات نرخ ارز و افزایش هزینه حملونقل همگی در حال شکلدادن به مسیر کوتاهمدت قیمت قیر هستند. در سطح خاورمیانه و مسیرهای دریایی مجاور، مجموعهای از رخدادها باعث شده ارزیابیها نسبت به عرضه آینده با سطحی از بیاطمینانی همراه شود. این وضعیت در دورهای ظاهر شده که چندین مرکز صادراتی با بارگیری متغیر، هزینههای حمل غیرپایدار و نرخهای تبدیل ارز ناپایدار روبهرو هستند. در چنین شرایطی، دورنمای ۳۰ روز آینده دارای نوسان بالاست و هرگونه پیشبینی باید تقریبی محسوب شود.
طبق تحلیلهایی که در گزارشات مختلف ارائه شده، قیمت نفت خام همچنان مهمترین عامل شکلدهنده به جهتگیری قیمت قیر در دوره کوتاهمدت است. دادههای اخیر نشان میدهد که بازار نفت نسبت به احتمال تشدید تنشها در مسیرهای مهم دریایی حساسیت بالایی دارد و هر تغییری که منجر به محدودیت عرضه شود میتواند هزینه خوراک پالایشگاهها را افزایش دهد. ارزیابیهای ارائهشده از سوی منابع تحلیلی حاکی از آن است که سناریوی بروز اختلال در حمل محمولههای نفتی خاورمیانه در محاسبات بسیاری از نهادهای ارزیابی لحاظ شده است. نتیجه چنین وضعیتی افزایش هزینه تولید قیر و کاهش حاشیه سود پالایشگاهها خواهد بود.
در کنار نفت، نرخ ارز، دومین عامل کلیدی در پیشبینیهای کوتاهمدت است. طبق دادههای منتشرشده، رفتار نرخ ارز در بسیاری از اقتصادهایی که با صادرات انرژی یا واردات وابسته به دلار سروکار دارند، نامنظم است. این نوسان بر محاسبات خریدارانی که باید هزینه نهایی را براساس نرخ تبدیل روزانه محاسبه کنند تأثیر مستقیم دارد. همین موضوع باعث شده که در بسیاری از معاملات، بازه پیشنهادی قیمت قیر برای دوره آتی گسترده باشد. حتی اگر قیمت جهانی نفت در برخی دورههای کوتاه ثابت بماند، نوسان نرخ ارز به تنهایی میتواند قیمت قیر را دستخوش تغییرات محسوس کند.
عامل مهم دیگر هزینه حملونقل است. گزارشات منتشرشده از منابع لجستیکی نشان میدهد که قیمت حمل دریایی در مسیرهایی که در معرض ریسکهای امنیتی قرار دارند همچنان در سطح بالا باقی مانده است. تغییر مسیر اجباری برخی کشتیها، افزایش هزینه بیمه، احتمال محدودیت تردد در برخی آبراههها و ناهماهنگی در برنامه حرکت کشتیها باعث شده هزینه حمل به طور پیوسته افزایش یابد. این موضوع بهطور مستقیم در قیمت نهایی قیر منعکس میشود، زیرا بخش قابل توجهی از هزینه نهایی برای خریداران مربوط به جابهجایی است. افزایش هزینه حمل زمینی در برخی کشورهای تولیدکننده نیز گزارش شده که دلیل آن افزایش قیمت سوخت و اختلال در عرضه داخلی عنوان شده است.
وضعیت عرضه قیر نیز طبق ارزیابیهای منطقهای به شکل نامنظمی در حال تغییر است. مطابق گزارشات، چندین مرکز صادراتی با توقفهای مقطعی، کاهش ظرفیت تولید یا کندی در بارگیری مواجه بودهاند. این تأخیرها گاهی ناشی از تعمیرات پالایشگاهی، گاهی مربوط به کاهش سرعت عملیات برای مدیریت ریسک و در برخی موارد نتیجه کمبود نیروی عملیاتی اعلام شده است. هرچند این وضعیت در همه مراکز مشاهده نمیشود، اما وجود چنین بینظمیهایی باعث شده خریداران برای دوره ۳۰ روز آینده احتمال تأخیر یا کاهش حجم بارگیری را در محاسبات خود لحاظ کنند.
بخش ژئوپلیتیک همچنان تعیینکنندهترین عامل در دوره پیشبینی است. گزارشات تحلیلی تأکید میکنند که روند جاری درگیریها در منطقه از چند مسیر در قیمتها بازتاب مییابد؛ از جمله ریسک اخلال در عرضه انرژی، افزایش هزینه بیمه دریایی، حضور بیشتر ناوهای نظامی در برخی مسیرها و واکنش بازار به هرگونه احتمال تغییر شرایط. پیشبینی غالب منابع این است که در دوره ۳۰ روز آینده فضای ثبات قابل اتکا ایجاد نخواهد شد و بنابراین ارزیابیها باید بر پایه تداوم ریسک تنظیم شوند.
طبق جمعبندی منابع تحلیلی، سه سناریوی اصلی برای دوره آینده وجود دارد. نخستین سناریو ادامه وضعیت درگیری با شدت فعلی یا بیش از آن است. در این حالت، انتظار میرود قیمت نفت خام به صورت مقطعی افزایش پیدا کند. هزینههای حمل و بیمه نیز در این سناریو در سطح بالا باقی خواهد ماند. همچنین احتمال ایجاد نوسان بیشتر در ارز کشورهایی که صادرات یا واردات انرژی دارند گزارش شده است. نتیجه نهایی این وضعیت، افزایش قیمت قیر در معاملات FOB و CFR خواهد بود.
سناریوی دوم احتمال آغاز گفتوگوهای مقدماتی یا کاهش تنش میان ایران و طرفهای بیرونی است. اگر چنین روندی آغاز شود، ریسکهای مرتبط با مسیر حملونقل دریایی کاهش پیدا میکند، هزینه بیمه تعدیل میشود و رفتار نرخ ارز ثبات نسبی پیدا میکند. در این حالت، احتمال کاهش محدود در قیمت قیر و تشکیل بازههای قیمتی نزدیکتر مطرح است. با این حال گفته میشود که عوامل داخلی تولید مانند تعمیرات پالایشگاهی یا ناهماهنگی عملیات همچنان میتوانند نوسان ایجاد کنند.
سناریوی سوم حالت خاکستری است؛ یعنی نه تشدید درگیری و نه پیشرفت قابل توجه در مسیر مذاکره. بسیاری از گزارشات از این سناریو بهعنوان وضعیت محتمل در ماه آینده یاد میکنند. در چنین شرایطی، بازار نفت در حالت انتظار باقی میماند، هزینه حملونقل در سطح بالا تثبیت میشود و نرخ ارز در معرض حرکتهای کوتاهمدت و سوداگرانه قرار میگیرد. این وضعیت باعث میشود قیمت قیر در یک بازه میانی در نوسان باشد و گاهی تحت تأثیر اختلالات کوتاهمدت افزایش پیدا کند.
با درنظر گرفتن مجموعه عوامل شامل نفت، هزینه حمل، رفتار ارزی، وضعیت بارگیری و ریسک ژئوپلیتیک، پیشبینی میشود قیمت قیر در ۳۰ روز آینده در یک بازه تقریبی قرار گیرد. این بازه براساس گزارشات اخیر، در محدودهی خاورمیانه حدود۴۵۰ تا ۵۰۰ دلار برای هر تن اعلام شده است. البته این مقدار یک ارزیابی احتمالی است و ممکن است با تغییر شرایط منطقهای دستخوش تغییر شود. منابع تحلیلی تأکید میکنند که هرگونه پیشبینی در شرایط فعلی باید با احتیاط همراه باشد و امکان انحراف ناگهانی وجود دارد.
در نتیجه، بازار قیر در دوره پیشرو در معرض مجموعهای از عوامل قرار دارد که همپوشانی آنها ثبات را محدود میکند. از نفت و نرخ ارز تا هزینه حمل و شرایط امنیتی، همه این مؤلفهها به صورت همزمان در حال اثرگذاری هستند. انتظار میرود فضای نوسانی ادامه داشته باشد و خریداران و عرضهکنندگان برای تصمیمگیری به پیگیری پیوسته اخبار، بازنگری سریع قراردادها و انعطاف در تنظیم شرایط نیاز داشته باشند. بازه قیمتی ارائهشده یک راهنمای احتمالی است اما امکان تغییر ناگهانی در کوتاهمدت همچنان زیاد است.
