نشریه تخصصی صنعت قیر و عوامل وابسته

مجله WPB شماره ژانویه

شماره ژانویه مجله دنیای نفت و قیر

همکاران

پیامدهای آغاز همزمان ۹پروژه عمرانی در لِکونگ چین برزنجیره تأمین ساخت‌وساز در آسیا و خاورمیانه

به گزارش دنیای نفت و قیر، به‌تازگی مقام‌های محلی در شهر لِکونگ (Lecong) واقع در استان گوانگ‌دونگ (Guangdong) چین، اجرای همزمان ۹ پروژه عمرانی شهری را کلید زده‌اند؛ اقدامی که دامنه آثار آن می‌تواند فراتر از محدوده اداری این شهر ارزیابی شود و به بازارهای ساخت‌وساز در آسیا و حتی بخش‌هایی از خاورمیانه نیز مرتبط شود. این طرح‌ها در ظاهر با هدف ارتقای کیفیت فضاهای شهری و بهبود کارکرد زیرساخت‌ها معرفی شده‌اند، اما هم‌زمانی و تجمیع آن‌ها با سیاست‌های کلان اقتصادی چین که بر تقویت رشد از مسیر سرمایه‌گذاری‌های عمرانی تکیه دارد، همسو است. با توجه به جایگاه چین در زنجیره جهانی تأمین مصالح ساختمانی، تجهیزات راه‌سازی و همچنین مصرف مواد اولیه مورد استفاده در تولید آسفالت، تحولات شهری در مناطقی مانند لِکونگ برای پیمانکاران، پالایشگاه‌ها و شرکت‌های حمل‌ونقل در مناطق مختلف جهان اهمیت تحلیلی دارد.

بسته عمرانی تازه آغازشده شامل بازسازی و بهسازی معابر اصلی، اصلاح تقاطع‌ها، نوسازی خطوط لوله شهری، ارتقای سیستم‌های دفع آب‌های سطحی، توسعه فضای سبز و بهبود زیرساخت‌های خدمات عمومی است. مقام‌های محلی این مجموعه طرح‌ها را اقدامی هماهنگ برای افزایش بهره‌وری ترافیکی، ارتقای کیفیت محیط شهری و رسیدگی به بخش‌هایی از زیرساخت‌های فرسوده توصیف کرده‌اند. اجرای همزمان چند پروژه در یک بازه زمانی مشخص، نشان‌دهنده برنامه‌ریزی متمرکز و سازمان‌یافته است و از پراکندگی پروژه‌های کوچک و منفرد فاصله دارد.

لِکونگ که زیرمجموعه شهر فوشان (Foshan) در استان گوانگ‌دونگ محسوب می‌شود، در منطقه اقتصادی دلتای رود مروارید قرار دارد؛ منطقه‌ای که یکی از متراکم‌ترین کانون‌های صنعتی و تجاری چین به‌شمار می‌رود. این شهر در گذشته به‌عنوان یکی از مراکز مهم تجارت، به‌ویژه در حوزه مبلمان و کالاهای صنعتی سبک، شناخته می‌شد و اکنون به ترکیبی از فضاهای صنعتی، انبارداری، تجاری و مسکونی تبدیل شده است. شبکه راه‌های ارتباطی آن نه‌تنها رفت‌وآمد روزانه ساکنان را پوشش می‌دهد، بلکه انتقال کالا میان مناطق تولیدی، بازارهای عمده‌فروشی و مراکز لجستیکی را نیز تسهیل می‌کند. بنابراین، بهسازی زیرساخت‌های حمل‌ونقل در چنین محیطی تنها یک اقدام شهری محدود تلقی نمی‌شود، بلکه با کارایی زنجیره توزیع در سطح منطقه‌ای پیوند دارد.

در میان اجزای این بسته عمرانی، پروژه‌های مرتبط با راه و معبر جایگاه محوری دارند. در ساختار رایج پروژه‌های شهری چین، روسازی آسفالتی همچنان گزینه غالب برای خیابان‌ها و جاده‌های درون‌شهری است؛ زیرا سرعت اجرا، هزینه نگهداری قابل مدیریت و امکان تعمیر مرحله‌ای از مزایای آن به‌شمار می‌رود. در نتیجه، بازسازی مسیرها، تقویت بستر جاده و اصلاح هندسی تقاطع‌ها به‌طور مستقیم با افزایش تقاضا برای مخلوط‌های آسفالتی و قیر مورد استفاده در این ترکیبات مرتبط است. حتی اگر هر پروژه به‌تنهایی در مقیاس جغرافیایی محدود باشد، اجرای همزمان چند طرح می‌تواند بر حجم سفارش مصالح و برنامه‌ریزی تولید کارخانه‌های آسفالت اثر بگذارد.

استان گوانگ‌دونگ میزبان مجموعه‌ای متراکم از پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی است که توان تولید انواع فرآورده‌های نفتی از جمله مواد اولیه قیری را دارند. افزایش مصرف داخلی ناشی از پروژه‌های شهری می‌تواند بر نحوه تخصیص تولید این واحدها میان بازار داخلی و بازار صادراتی اثر بگذارد. کشورهای جنوب شرق آسیا از جمله مقاصدی هستند که ارتباط تجاری فعالی با تأمین‌کنندگان مستقر در جنوب چین دارند. هرگونه افزایش در مصرف داخلی می‌تواند حجم عرضه قابل صدور را کاهش داده یا زمان‌بندی تحویل را دستخوش تنظیم کند.

در خاورمیانه نیز صادرکنندگان قیر و شرکت‌های فعال در همکاری‌های فنی با شرکت‌های مهندسی چینی، روند اجرای پروژه‌های زیرساختی در چین را با دقت دنبال می‌کنند. میزان فعالیت عمرانی در شهرهای مختلف چین اغلب به‌عنوان شاخصی برای برآورد مصرف داخلی قیر در نظر گرفته می‌شود. زمانی که موجی از پروژه‌های شهری در استان‌های گوناگون آغاز می‌شود، احتمال افزایش جذب داخلی وجود دارد و این موضوع می‌تواند بر رفتار عرضه در بازارهای خارجی اثرگذار باشد. هرچند طرح‌های لِکونگ به‌تنهایی نمایانگر جهش سراسری نیست، اما در کنار سایر تحرکات عمرانی، تصویری از جهت‌گیری عمومی سرمایه‌گذاری شهری ارائه می‌دهد.

از منظر سیاست‌گذاری شهری، این مجموعه پروژه‌ها بازتابی از تغییر رویکرد توسعه در چین است. طی سال‌های اخیر، توسعه گسترده اراضی جدید در بسیاری از مناطق با کاهش سرعت مواجه شده و تمرکز بیشتری بر بهسازی بافت‌های موجود، رفع گلوگاه‌های ترافیکی، تقویت زیرساخت‌های قدیمی و ارتقای کیفیت خدمات شهری شکل گرفته است. چنین طرح‌هایی به مهندسی دقیق‌تر، برنامه‌ریزی فنی منسجم و رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر نیاز دارد. در حوزه روسازی، این موضوع می‌تواند به استفاده از ترکیبات بادوام‌تر، کنترل کیفی بالاتر و برنامه‌های نگهداری بلندمدت منجر شود.

ملاحظات زیست‌محیطی نیز در پروژه‌های شهری گوانگ‌دونگ نقش پررنگی دارد. مقررات مربوط به انتشار آلاینده‌ها از کارخانه‌های تولید آسفالت، کنترل گردوغبار در کارگاه‌ها و مدیریت حمل‌ونقل مصالح در سال‌های اخیر سخت‌گیرانه‌تر شده است. در بسیاری از شهرها، استفاده از فناوری آسفالت گرم با دمای پایین‌تر و افزایش سهم بازیافت مصالح آسفالتی قدیمی در ترکیبات جدید مورد توجه قرار گرفته است. در صورت به‌کارگیری چنین روش‌هایی در پروژه‌های لِکونگ، می‌توان انتظار داشت استانداردهای فنی و زیست‌محیطی در این شهر نیز ارتقا یابد.

از نظر مالی، اجرای همزمان چند پروژه امکان ساماندهی بهتر منابع را فراهم می‌کند. دولت‌های محلی چین در سال‌های اخیر با محدودیت‌های درآمدی ناشی از نوسانات بازار املاک روبه‌رو بوده‌اند. تجمیع پروژه‌ها در قالب یک برنامه مشخص می‌تواند روند تأمین مالی، مناقصه و نظارت را تسهیل کند و شفافیت بیشتری در زمان‌بندی پرداخت‌ها و تحویل‌ها ایجاد نماید. این موضوع برای پیمانکاران و تأمین‌کنندگان مصالح اهمیت دارد، زیرا برنامه‌ریزی تولید و حمل‌ونقل بر اساس جدول‌های زمانی دقیق‌تر انجام می‌شود.

زمان آغاز این پروژه‌ها نیز از منظر اجرایی اهمیت دارد. اقلیم جنوبی چین امکان فعالیت عمرانی در بازه طولانی‌تری از سال را نسبت به مناطق سردسیر فراهم می‌کند. شروع زودهنگام عملیات اجرایی موجب می‌شود توزیع کار در طول سال یکنواخت‌تر باشد و فشار ناگهانی بر ظرفیت کارخانه‌های آسفالت یا ناوگان حمل‌ونقل وارد نشود. این نظم زمانی به ثبات نسبی تقاضا برای قیر و سایر نهاده‌های مرتبط کمک می‌کند.

در سطح استانی، گوانگ‌دونگ همچنان به‌دنبال تقویت مزیت رقابتی خود در حوزه صنعت پیشرفته، لجستیک و خدمات فناوری است. شهرهایی مانند فوشان و مناطق پیرامونی آن برای جذب سرمایه‌گذاری صنعتی به زیرساخت‌های کارآمد نیاز دارند. شبکه راه‌های مناسب، سیستم‌های دفع آب به‌روز و فضاهای عمومی سامان‌یافته از پیش‌نیازهای این هدف به‌شمار می‌روند. از این رو، طرح‌های اجراشده در لِکونگ بخشی از روند گسترده‌تری است که به تقویت جایگاه اقتصادی منطقه کمک می‌کند.

گنجاندن عناصر مرتبط با فضای سبز و بهسازی محیطی در کنار پروژه‌های راه‌سازی نشان می‌دهد که مدیریت شهری صرفاً به افزایش ظرفیت تردد توجه ندارد، بلکه کیفیت زیست شهری را نیز مدنظر قرار داده است. بازسازی خیابان‌ها اغلب با اصلاح پیاده‌روها، کاشت درختان و ارتقای سیستم‌های روشنایی همراه می‌شود. این اقدامات دامنه فعالیت پیمانکاران را از عملیات روسازی فراتر برده و حوزه‌های مختلف مهندسی شهری را درگیر می‌کند.

از منظر زنجیره تأمین، اجرای همزمان چند پروژه در یک شهر موجب فعال‌شدن بخش‌های مختلفی از اقتصاد محلی می‌شود. کارخانه‌های تولید آسفالت برنامه تولید خود را تنظیم می‌کنند، معادن شن و ماسه میزان استخراج را بازبینی می‌کنند و شرکت‌های حمل‌ونقل ناوگان خود را برای پاسخ‌گویی به نیاز پروژه‌ها سامان می‌دهند. این تحرک در عین محلی بودن، در مجموع بر شاخص‌های مصرف مصالح در سطح استان و حتی کشور اثرگذار است.

در بُعد کلان اقتصادی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های شهری همچنان یکی از ابزارهای مهم سیاست‌گذاران چینی برای حمایت از رشد و اشتغال به‌شمار می‌رود. پروژه‌های بهسازی راه‌های شهری شاید در مقایسه با طرح‌های عظیم ریلی یا بندری کمتر در کانون توجه رسانه‌های بین‌المللی قرار گیرند، اما از نظر حجم مصرف مصالح و اشتغال‌زایی، سهم قابل‌توجهی دارند. استمرار چنین طرح‌هایی می‌تواند به حفظ سطح فعالیت کارخانه‌های تولید قیر و آسفالت کمک کند.

برای صادرکنندگان منطقه‌ای که بازار آسیا را رصد می‌کنند، داده‌های مربوط به آغاز پروژه‌های شهری در استان‌هایی مانند گوانگ‌دونگ اهمیت دارد. حتی افزایش تدریجی مصرف داخلی در چین می‌تواند بر مذاکرات تجاری، برنامه‌ریزی حمل دریایی و رقابت در مناقصه‌های منطقه‌ای اثر بگذارد. به همین دلیل، تحلیلگران بازار ساخت‌وساز تحولات شهرهایی نظیر لِکونگ را به‌عنوان بخشی از تصویر بزرگ‌تر تقاضای سالانه در نظر می‌گیرند.

در نهایت، مجموعه پروژه‌های اخیر در لِکونگ نشان می‌دهد که برنامه‌های عمرانی شهری، هرچند در مقیاس محلی تعریف می‌شوند، از طریق پیوند با تولید صنعتی، شبکه حمل‌ونقل و بازار مصالح ساختمانی، به ساختار گسترده‌تری از اقتصاد منطقه‌ای متصل هستند. بازسازی راه‌ها، نوسازی زیرساخت‌های خدماتی و ارتقای فضاهای عمومی تنها اقدامات فنی محدود نیستند، بلکه بخشی از روند مستمر مصرف آسفالت و قیر در اقتصاد شهری چین را تشکیل می‌دهند؛ روندی که پیامدهای آن برای بازارهای پیرامونی نیز قابل توجه است.