به گزارش دنیای نفت و قیر، پیامدهای تشدید تنشها در خلیج فارس، فراتر از نگرانیهای منطقهای، به طور قابل توجهی زنجیرههای تأمین آسفالت در سطح جهانی را تحت تأثیر قرار داده و موجب بازنگری اساسی در استراتژیهای تأمین کالا شده است. اختلال در مسیرهای حملونقل، که در ابتدا ناشی از وقایع اخیر بود، اثرات متعددی در بازارهای بینالمللی، بهویژه در آسیا ایجاد کرده است، جایی که تقاضا برای قیر برای توسعه زیرساختها همچنان قوی است. این وضعیت، آسیبپذیری تجارت جهانی را در برابر بیثباتی ژئوپلیتیکی برجسته میکند و بر لزوم تنوعبخشی و تابآوری در بخش آسفالت تأکید میورزد.
مهمترین پیامد فوری این درگیری، کاهش شدید ترافیک حملونقل از طریق تنگه هرمز بوده است؛ یک گلوگاه حیاتی برای تجارت جهانی نفت. این آبراه حیاتی که خلیج فارس را به اقیانوس هند متصل میکند، بخش قابل توجهی از صادرات جهانی نفت خام، از جمله صادرات کشورهای تولیدکننده بزرگ مانند عربستان سعودی، عراق، کویت و امارات متحده عربی را شاهد است. اقدامات ایران، همراه با واکنشهای ایالات متحده و متحدانش، فضایی از عدم قطعیت و افزایش خطرات امنیتی ایجاد کرده است که منجر به کاهش حرکت کشتیها و افزایش حق بیمه شده است. این اختلال مستقیماً زنجیره تأمین درجات سنگین نفت خام را که به عنوان ماده اولیه برای تولید آسفالت ضروری هستند، تهدید میکند.
تکیه بازارهای آسیای جنوب شرقی به پالایشگاههای خاورمیانه برای صادرات آسفالت، تأثیر این اختلالات را تشدید کرده است. با افزایش هزینههای حملونقل و کاهش دسترسی به قیر در بازار، بازارهای آسفالت منطقهای با چالشهای بیسابقهای روبرو هستند. این وضعیت صرفاً یک نوسان کوتاهمدت نیست؛ تحلیلگران پیشبینی میکنند که بیثباتی در منطقه میتواند منجر به نوسانات مستمر قیمتها و تعدیلات زنجیره تأمین برای آینده قابل پیشبینی شود.
تحقیقات بازار و تحلیلهای کالا در اوایل مارس ۲۰۲۶ نشاندهنده افزایش چشمگیر تأثیر این موضوع است. قیمت قیر، به عنوان یک مشتق مستقیم از نفت خام، مسیر صعودی قیمت نفت خام را دنبال کرده و تحت تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیکی افزایش یافته است. یک گزارش کالا در چین به طور خاص به این نکته اشاره کرد که افزایش قیمتهای بینالمللی نفت، عمدتاً به دلیل تنشهای موجود در خاورمیانه، باعث افزایش قابل توجه قیمت قیر در بازارهای آتی شده است. واکنش بازار به گونهای بود که قیمت قیر در بازارهای آتی، افزایش محدودیت روزانه قیمت را تجربه کرد؛ تحلیلگران به طور مداوم بر این نکته تأکید داشتند که هم تورم هزینههای ماده اولیه و هم خطرات تأمین ذاتی ناشی از خاورمیانه، محرکهای اصلی این روند صعودی بودهاند.
مهمترین واکنش به این بحران از سوی پالایشگران و خریداران آسفالت چینی مشاهده شده است که به طور فعال به دنبال مسیرهای جایگزین برای تأمین نفت خام هستند. کاهش قابل توجه نفت خام از تولیدکنندگان خلیج فارس به آسیا، با کاهش حدود یکسوم در مقایسه با سال قبل، پالایشگران آسیایی را مجبور کرده است تا به طور تهاجمی به دنبال منابع جایگزین نفت خام از مناطقی مانند آفریقای غربی، برزیل و قاره آمریکا باشند. این کمبود ناگهانی عرضه، باعث شده است که قیمتهای نفت خام خاورمیانه به بالاترین حد ثبت شده دست یابند و فشار قابل توجهی بر پالایشگرانی وارد کنند که به این درجات به عنوان ماده اولیه وابسته هستند.
چین، به عنوان بزرگترین واردکننده نفت خام در جهان، به طور خاص در برابر این اختلالات آسیبپذیر است. وابستگی شدید این کشور به تأمینکنندگان خاورمیانه برای ماده اولیه پالایشگاهی، باعث شده است که پالایشگران بزرگ چینی مجبور به کاهش نرخهای فرآوری و همزمان به دنبال گزینههای تأمین جدید باشند. گزارشها نشان میدهد که برخی از تأسیسات پالایشگاهی، به دلیل افزایش عدم قطعیت در مورد حملونقل از خلیج فارس، میزان فرآوری نفت خام را بیش از ۱۰ درصد کاهش دادهاند.
با درک پتانسیل کمبود سوخت داخلی، دولت چین اقداماتی را برای اولویتبندی تقاضای داخلی بر صادرات اجرا کرده است. مقامات گزارش دادهاند که به پالایشگران دستور دادهاند تا در ماه مارس صادرات بنزین و گازوئیل را به حالت تعلیق درآورند؛ گامی پیشگیرانه برای محافظت از بازارهای انرژی منطقهای در برابر اختلالات طولانیمدت.
این تحولات به طور مستقیم بر بازار جهانی قیر تأثیر میگذارد. تولید قیر ذاتاً به عملیات پالایشگاهی و در دسترس بودن درجات سنگین نفت خام گره خورده است. با تعدیل پالایشگران از ترکیب نفت خام خود و کاهش نرخهای فرآوری، خروجی قیر احتمالاً بیشتر ناپایدار خواهد شد و به طور بالقوه عرضه را برای پروژههای زیرساختی در سراسر آسیا محدود میکند. تحلیلگران هشدار میدهند که اگر تنگه هرمز ناپایدار باقی بماند، خریداران چینی ممکن است به طور فزایندهای به منابع جایگزین نفت خام، مانند درجات سنگین کانادا، روسیه یا آفریقا روی آورند تا عملیات پالایشگاهی و تولید آسفالت را حفظ کنند.
تحلیلگران کالا در چین از قبل مشاهده کردهاند که درگیری خاورمیانه به افزایش قیمت قیر به دلیل افزایش هزینههای نفت خام و عدم قطعیت در مورد در دسترس بودن ماده اولیه کمک کرده است. احتمال بسته شدن یا محدودیت حملونقل از طریق تنگه هرمز، به طور قابل توجهی خطر کمبود مواد اولیه برای پالایشگاههای قیر چینی را که به شدت به نفت خام وارداتی سنگین به عنوان یک ورودی کلیدی در تولید وابسته هستند، افزایش داده است.
ناظران صنعت پیشبینی میکنند که جستجوی مسیرهای جایگزین تأمین، در صورت تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی، تسریع خواهد شد. در کوتاهمدت، پالایشگران چینی احتمالاً خرید خود را از روسیه، برزیل و آفریقای غربی افزایش میدهند، در حالی که از موجودی نفت خام داخلی و ذخیرهسازی شناور نیز استفاده میکنند. با این حال، این تعدیلات احتمالاً با افزایش هزینههای حملونقل و پیچیدگیهای لجستیکی همراه خواهد بود و به طور بالقوه جریانهای تجاری در بازارهای جهانی نفت و آسفالت را برای ماهها تغییر شکل میدهد. وضعیت نیازمند یک رویکرد فعال و سازگار از سوی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان قیر است و بر تنوعبخشی، مشارکتهای استراتژیک و آگاهی بیشتر از چشمانداز ژئوپلیتیکی در حال تحول تأکید دارد. آینده زنجیرههای تأمین قیر به توانایی پیمایش در این دوره از عدم قطعیت و ایجاد تابآوری در برابر اختلالات آینده بستگی دارد.
