به گزارش دنیای نفت و قیر، بازار قیر شیلی به دلیل وابستگی به واردات فرآوردههای نفتی مورد استفاده در پروژههای راهسازی، موقعیت جغرافیایی خاص در سواحل اقیانوس آرام آمریکای جنوبی و حساسیت بالا نسبت به هزینههای حملونقل دریایی، بخشی از زنجیره گسترده تأمین جهانی قیر محسوب میشود. هرچند شیلی صادرکننده مهم قیر نیست و نقش تعیینکنندهای در نرخگذاری جهانی این محصول یا ساختار تجارت فرآوردههای نفتی در خاورمیانه ندارد، اما تحولات مرتبط با تولید پالایشگاهها، نوسانات عرضه نفت خام، هزینه سوخت کشتیها، بیمه محمولهها و اختلال در مسیرهای کشتیرانی بینالمللی میتواند بر قیمت تمامشده واردات این کشور اثرگذار باشد. تأمینکنندگان اصلی قیر شیلی عمدتاً کشورهایی مانند ایالات متحده و کلمبیا هستند؛ بنابراین، تنشهایی مانند بحران در تنگه هرمز الزاماً به معنای توقف مستقیم عرضه قیر به شیلی نیست، اما میتواند از طریق افزایش نرخهای حملونقل، رشد هزینههای بیمه دریایی و بالا رفتن هزینه انرژی در بازار جهانی، ارزش محمولههای وارداتی را افزایش دهد. در نتیجه، بازار قیر شیلی اگرچه در مرکز تحولات ژئوپلیتیکی انرژی قرار ندارد، اما بهعنوان یک بازار وارداتمحور، از پیامدهای غیرمستقیم نوسانات جهانی در لجستیک، پالایش و تجارت دریایی تأثیر میپذیرد.
شیلی کشوری با شرایط جغرافیایی پیچیده است که توسعه جادهها، بنادر، مسیرهای معدنی، مناطق صنعتی و شبکههای حملونقل شهری در آن نیاز مداومی به مصالح آسفالتی ایجاد میکند. قیر در تجارت خارجی شیلی کالایی برجسته محسوب نمیشود، اما در ساخت جادهها، نگهداری روسازیها، باندهای فرودگاهی، مراکز لجستیکی و پروژههای زیرساختی نقش مهمی دارد. اهمیت این محصول تنها با ارزش واردات یا صادرات آن سنجیده نمیشود، بلکه به تداوم پروژههای عمرانی، ارتباط مناطق مختلف کشور، جادههای دسترسی معادن، برنامههای بازسازی معابر شهری و توانایی صنعت ساختوساز برای حفظ زیرساختهای حملونقل وابسته است.
مهمترین کد گمرکی مرتبط با قیر مورد استفاده در راهسازی شیلی، HS 271320 است که به قیر نفتی اختصاص دارد. آخرین دادههای کامل تجاری نشان میدهد شیلی در سال ۲۰۲۳ حدود ۸۳.۵۵ میلیون کیلوگرم قیر نفتی وارد کرده که ارزش آن نزدیک به ۳۸.۶۴ میلیون دلار بوده است. ایالات متحده با حدود ۶۵.۷۰ میلیون کیلوگرم و ارزشی معادل ۳۰.۰۸ میلیون دلار بزرگترین تأمینکننده این کشور بوده است. پس از آن، کلمبیا با حدود ۱۵.۷۵ میلیون کیلوگرم و ارزشی در حدود ۸.۰۶ میلیون دلار قرار دارد. امارات متحده عربی نیز سهم کوچکتری داشته و حدود ۲.۱۰ میلیون کیلوگرم قیر به ارزش تقریبی ۵۰۸ هزار دلار به شیلی صادر کرده است. این ترکیب نشان میدهد شیلی عمدتاً به منابع قاره آمریکا متکی است، هرچند در برخی شرایط محمولههایی از مناطق دیگر جهان نیز وارد بازار این کشور میشوند.
در مقابل، صادرات قیر از شیلی تقریباً ناچیز است. دادههای تجاری اخیر نشان میدهد صادرات این محصول در حدی نیست که بتوان آن را یک فعالیت تجاری قابل توجه دانست. در یکی از آمارهای ثبتشده برای سال ۲۰۲۴ تنها ۱۵۸ کیلوگرم قیر با ارزشی حدود ۳۸۰ دلار صادر شده است. بنابراین از منظر تجاری، شیلی یک واردکننده محسوب میشود و نه یک مرکز عرضه منطقهای. هدف اصلی بازار این کشور تأمین نیازهای داخلی است، نه توسعه صادرات.
حجم و ارزش واردات نشان میدهد میانگین ارزش اظهارشده قیر وارداتی شیلی در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۶۲ دلار به ازای هر تن بوده است. این رقم شیلی را در گروه بازارهای دارای هزینه متوسط قرار میدهد. البته این عدد باید با احتیاط تفسیر شود، زیرا قیمت نهایی به عواملی همچون گرید محصول، شرایط قرارداد، حجم محموله، کشور مبدأ، هزینه حملونقل و نوع بستهبندی بستگی دارد. فاصله زیاد شیلی از بسیاری از مراکز بزرگ پالایشی جهان نیز بر هزینه نهایی تأثیرگذار است. در مقایسه با کشورهایی که به پالایشگاههای بزرگ نزدیک هستند، شیلی با هزینههای لجستیکی بیشتری مواجه است، اما در مقایسه با بازارهای جزیرهای یا بسیار دورافتاده، از مزیت دسترسی به بنادر مجهز برخوردار است.
ساختار تأمین این محصول در شیلی تا حد زیادی به صنعت پالایش این کشور وابسته است. شرکت دولتی ENAP مالک مهمترین پالایشگاههای شیلی از جمله پالایشگاه آکونکاگوا در نزدیکی کونکون (Concón) در منطقه والپارایسو و پالایشگاه بیوبیو در نزدیکی هوالپن (Hualpén) در منطقه بیوبیو است. این تأسیسات بخش مهمی از سوخت و فرآوردههای نفتی کشور را تأمین میکنند. با این حال شیلی تقریباً تمام نفت خام مورد نیاز خود را از خارج وارد میکند و ظرفیت پالایشی موجود برای پوشش کامل نیاز بازار کافی نیست. در نتیجه، ساختار عرضه بهگونهای است که پالایش داخلی در کنار واردات، نیاز بازار را تأمین میکند.
بنادر نقش بسیار مهمی در تجارت این محصول دارند. مهمترین دروازههای دریایی شیلی شامل سن آنتونیو (San Antonio)، والپارایسو (Valparaíso)، کوئینترو (Quintero)، مخیونس (Mejillones)، آنتوفاگاستا (Antofagasta)، سن ویسنته (San Vicente)، کورونل (Coronel)، لیرکن (Lirquén) و پورتو مونت (Puerto Montt) هستند. در میان آنها، بندر سن آنتونیو به عنوان شلوغترین بندر کشور شناخته میشود و یکی از مهمترین مراکز لجستیکی در سواحل اقیانوس آرام آمریکای جنوبی به شمار میرود. این بندر در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۳ میلیون تن کالا را جابهجا کرده و حجم فعالیت کانتینری آن از دو میلیون TEU در سال فراتر رفته است. والپارایسو نیز جایگاه مهمی در تجارت کشور دارد، در حالی که کوئینترو به دلیل ارتباط با محمولههای انرژی اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
انتخاب بندر برای واردات قیر به نوع محموله و مقصد نهایی آن بستگی دارد. محمولههای فلهای به تأسیسات گرمکننده، مخازن ویژه و تجهیزات خاص نیاز دارند. در مقابل، محمولههای بشکهای یا کانتینری انعطاف بیشتری دارند، اما هزینه حمل آنها معمولاً بالاتر است. پروژههای واقع در مرکز کشور عمدتاً از طریق شبکههای لجستیکی متصل به والپارایسو و سن آنتونیو تأمین میشوند، در حالی که مناطق معدنی شمال کشور در صورت توجیه اقتصادی ممکن است از بنادر شمالی استفاده کنند. طول زیاد خاک شیلی باعث شده هزینه توزیع داخلی یکی از عوامل مهم در قیمت نهایی این محصول باشد.
صنعت ساختوساز عامل اصلی اهمیت قیر در اقتصاد شیلی است. ارزش این صنعت در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۷ تریلیون پزوی شیلی برآورد شده و سهم قابل توجهی در اقتصاد کشور دارد. البته همه فعالیتهای ساختمانی به قیر وابسته نیستند؛ بخشهایی مانند مسکن، ساختمانهای تجاری و پروژههای انرژی از مصالح متنوعی استفاده میکنند. با این حال، بزرگراهها، جادهها، بنادر، فرودگاهها، مراکز لجستیکی و برنامههای آسفالتریزی شهری نیاز مستمری به این محصول ایجاد میکنند. نمیتوان ادعا کرد که درصد بالایی از کل صنعت شیلی مستقیماً به قیر وابسته است. برآورد واقعبینانه این است که کمتر از یک درصد از ارزش کل فعالیت صنعتی کشور به صورت مستقیم به این ماده مرتبط باشد. اما وابستگی غیرمستقیم بسیار گستردهتر است، زیرا حملونقل، معادن، جابهجایی کالاها و رقابتپذیری صادراتی همگی به کیفیت زیرساختهای جادهای وابستهاند.
