به گزارش دنیای نفت و قیر، بازار نفت در میانه تحولات پیچیده جهانی، شاهد یک جهش قیمتی قابل توجه بوده است. رابین بروکز، تحلیلگر برجسته حوزه انرژی، هشدار داده که افزایش قیمت نفت در روزهای اخیر بیش از سه برابر افزایشی است که در زمان حمله روسیه به اوکراین داشته است. این روند صعودی میتواند به سرعت ابعاد بزرگتری به خود بگیرد. سیاستهای اعلامشده دونالد ترامپ، رئیسجمهور کنونی ایالات متحده، تمرکز اصلی این سیاستها بر تسلط بر آبراههای مهم بینالمللی است. وی به تعدادی از آبراههای حیاتی اشاره کرد که مورد توجه ترامپ قرار دارند، از جمله پاناما، تنگه دانمارک، مالاکا، خلیج عدن و تنگه هرمز و موارد دیگر.
در پی این تحولات، بازارهای جهانی در روز سوم مارس با ترکیبی از بیم و امید گشوده شدند. در این روز، قیمت نفت شاهد افزایشی حدود ۵ درصد بود این در حالی است که از ژانویه ۲۰۲۶ تا پیش از حمله اخیر، قیمتهای جهانی نفت تنها حدود ۲۰ درصد افزایش یافته بود. یک نکته قابل توجه در این میان، ذخیرهسازیهای قابل توجه نفت توسط چین است. این کشور در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۵ به ذخیرهسازی گسترده نفت اقدام کرده و در حال حاضر حدود ۱.۵ میلیارد بشکه نفت ذخیره دارد. این ذخیرهسازیها نشاندهنده آمادگی چین برای مواجهه با نوسانات بازار نفت است.
بسیاری از مصرفکنندگان عمده نفت، از جمله کشورهای خریدار نفت روسیه، ونزولا و ایران، به ذخیرهسازی نفتهای تحریمی روی آوردهاند. با این حال، در صورت تشدید وضعیت جنگی و تهدید به نفتکشها و تأسیسات نفتی، قیمتها با افزایشی شدید مواجه خواهند شد. این وضعیت برای ترامپ که در نوامبر با انتخابات میان دورهای کنگره مواجه است و میزبان جام جهانی فوتبال خواهد بود، بسیار پرهزینه خواهد بود. تحولات کنونی بازار نفت میتواند تأثیرات قابل توجهی بر کمپینهای انتخاباتی و رویدادهای بینالمللی داشته باشد.
جهش قیمت نفت در روزهای اخیر نشاندهنده تأثیرپذیری بازار از تحولات ژئوپلیتیک است. با توجه به وابستگی شدید اقتصاد جهانی به نفت، هرگونه تغییر در عرضه یا تقاضا میتواند تأثیرات قابل توجهی بر بازار داشته باشد. در این میان، نقش کشورهای تولیدکننده نفت و تصمیمات آنها در تعیین قیمت نفت بسیار مهم است. به عنوان مثال، تصمیم اوپکپلاس برای افزایش تولید میتواند تا حدودی از افزایش قیمت نفت جلوگیری کند، اما در صورت تداوم درگیریها، این تصمیم ممکن است تأثیر چندانی نداشته باشد.
لازم به ذکر است که در ساعات پایانی معاملات آخرین هفته فوریه، قیمت هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال به حدود ۷۱ دلار رسید. پس از بازگشایی بازارها در هفته نخست مارس، این قیمت با جهش بیش از ۱۵ درصدی به مرز ۸۲ دلار نزدیک شد. در ادامه معاملات، قیمت به مرز ۸۵ دلار به ازای هر بشکه رسید که بالاترین سطح از ژانویه ۲۰۲۴ است. عدهای از تحلیلگران، ترور رهبر ایران در پی تجاوزات آمریکا به ایران و تشدید تنشها در منطقه غرب آسیا را مهمترین عامل این جهش قیمتی میدانند.
تحلیلگران بر این باورند که با توجه به چشمانداز نامطمئن کاهش سریع تنشها، خطرات افزایشی همچنان پابرجا است و با طولانی شدن زمان درگیری، این ریسکها افزایش مییابد.
طبق عقیدهی کارشناسان، تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای آبی جهان است که خلیج فارس را به خلیج عمان و دریای عرب متصل میکند. این تنگه تنها مسیر آبی برای صدور نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس است و به عنوان حیاتیترین شریان انرژی جهان شناخته میشود. روزانه حدود ۲۱ تا ۲۲ میلیون بشکه نفت خام از این تنگه عبور میکند که معادل ۲۰ درصد از مصرف جهانی نفت است.
اکنون که انسداد کامل تنگه هرمز توسط ایران انجام شده، پیشبینیها حاکی از آن است که قیمت نفت خام برنت میتواند به ۱۲۰ دلار در هر بشکه برسد. همچنین، تولیدکنندگان نفت در منطقه تنها برای حدود ۲۵ روز قادر به ادامه تولید خواهند بود که این رویداد بازار نفت را با بحرانی جدی مواجه خواهد کرد. علاوه بر نفت، مسدود شدن تنگه هرمز بر قیمت گاز طبیعی نیز تأثیرگذار است. قیمت گاز در انگلیس ۹۰ درصد و در ایالات متحده بیش از ۵ درصد افزایش یافته است.
فاجعهی حملات پهپادی اخیر به تأسیسات آرامکوی عربستان سعودی نیز در افزایش قیمت نفت مؤثر بوده است. این حملات که توسط ایران انجام شده، فعالیت پالایشگاه رأستنوره با ظرفیت روزانه ۵۵۰ هزار بشکه نفت متوقف شده است. در نهایت، به نظر میرسد که تحولات ژئوپلیتیک در منطقه غرب آسیا و تداوم درگیریها مسیر قیمت نفت در کوتاهمدت را تعیین خواهد کرد و هرگونه تصمیم دیگری مانند افزایش تولید اوپکپلاس قادر به توقف روند افزایشی قیمت نخواهد بود.
پس میتوان گفت، با توجه به روندهای کنونی، به نظر میرسد که بازار نفت در آینده نزدیک، شاهد افزایش قیمتهای شدیدتری خواهد بود. این افزایش قیمتها میتواند تأثیرات قابل توجهی بر اقتصاد جهانی داشته باشد، به ویژه برای کشورهایی که به واردات نفت وابسته هستند. در این راستا، سیاستگذاران و فعالان بازار باید به دقت تحولات بازار را رصد کرده و به موقع واکنش نشان دهند تا از اثرات منفی احتمالی بر اقتصاد جلوگیری کنند.
در پایان، باید توجه داشت که بازار نفت همواره تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد و پیشبینی دقیق آن بسیار دشوار است. با این حال، با توجه به شرایط کنونی و روندهای موجود، به نظر میرسد که بازار نفت در آینده نزدیک شاهد نوسانات قابل توجهی خواهد بود.
